Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELİS GÖKÇEN
Danışman: ERDAL ASLAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Osmanlı'nın modernleşmesi, Avrupa'ya ayak uydurmaya başladığı XVII. yüzyıl sonları ile XVIII. yüzyıl başlarında başlamıştır. Avrupa ile bütünleştiği ve tanıştığı ölçüde Osmanlı'nın algısal dönüşümü de eşgüdümlü olarak gelişme göstermiştir. Çeşitli kanallar aracılığıyla Osmanlı Devleti'nde meydana gelen algısal dönüşüm, Osmanlı Devleti'nin tarih algısını, kendini merkeze alan konumdan çıkararak, dışarıya dönük bir yapıya büründürmeye başlamıştır. Tarih eğitimi ve tarihe bakış açısı da böyle bir hamlenin ışığında revize edilerek modernleştirilmiş, Avrupa'yı örnek alma serüveni tarih, tarihçilik, tarih eğitimi gibi alanlarda da kendini göstermiştir. Tanzimat Dönemine kadar ahlaki ders verme ve geçmişten ders çıkarma gibi misyonlar üstlenen tarih, bu dönemden itibaren Osmanlı Devleti'nin Avrupa'yı tanımasında ve Avrupa'nın Osmanlı aydınına tanıştırılmasında önemli rol oynamıştır. Bu çalışmada Osmanlı'nın Avrupa ile ilk zihinsel temasları, Avrupa'nın Osmanlı tarih algısında ve tarihçiliğinde yer edinişi, tarih eğitimi ile tarih ders kitaplarına Avrupa'nın etkisi, Avrupa tarihçiliğinin Osmanlı'daki başlangıcını oluşturan Tarih-i Umumilerde ve Asr-ı Hazır (çağdaş) tarihini içeren eserlerde, Avrupa'nın nasıl ele alındığı ortaya konulmuştur. Osmanlı Devleti'nin önemli ve ilk asr-ı hazır Avrupa tarihçileri olmalarından dolayı Abdurrahman Şeref, Diran Kelekyan ve Yusuf Akçura'nın eserleri, çalışmamızın dayanak noktasını oluşturmuştur. Çalışmamız, Türkiye'de Asr-ı Hazır Avrupa tarihini ve üç ismin Avrupa tarihçiliklerini ele alan ilk araştırma olma özelliğini taşımaktadır. Çalışmamızda üzerinde daha önce durulmamış Asr-ı Hazır Avrupa tarihine ve üç ismin Asr-ı Hazır Avrupa tarihçiliğine yönelik bilgi eksikliği giderilirken, Osmanlıca (Eski Türkçe) kaynaklar gibi birincil el kaynakların kullanılmasına özen gösterilmiştir. Aynı zamanda tezin genelindeki bölümlere dair ulaşılabilen tüm kaynaklar gözden geçirilmeye çalışılmıştır. Çalışmada arşiv belgeleri, süreli yayınlar, birincil ve ikincil el kaynaklar, bildiriler, konferanslar gibi birçok kaynak türünden verimli şekilde yararlanılmıştır. Anahtar Kelimeler: Modernleşme, Avrupa, Osmanlı Devleti, Tarih, Tarih Eğitimi, Tarihçilik, Asr-ı Hazır Tarihi, Asr-ı Hazır Avrupa tarihi, Avrupa tarihçiliği, Tarih-i Umumi, Abdurrahman Şeref, Diran Kelekyan, Yusuf Akçura