STEAM (STEM + Sanat) eğitiminde mandala etkinliklerinin 6. sınıf öğrencilerinin matematik başarısı ve yaratıcı düşünmelerine etkisi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TUĞÇE AYDIN

Danışman: Şerife Faydaoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında bilim, teknoloji, mühendislik, sanat ve matematik(STEAM) entegrasyonunun ortaokul altıncı sınıf öğrencilerinin matematik başarısı ve yaratıcılık düzeylerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda çember konusunun öğretimi için ses dalgalarının yayılması, videolar, internet ortamı ve mandala sanatından faydalanılmıştır. Uygulanan STEAM etkinliği ile matematik derslerinde takip edilen mevcut eğitimden farklı olarak öğrencilerin matematik başarılarının artacağı düşünülmüştür. Ayrıca öğretmenlere farklı bakış açısı kazandırılacağı tahmin edilmektedir. Birinci Bölümde; problemin durumu, önemi, sınırlılıklar, varsayımlar, tanımlar ve kısaltmalar yer almaktadır. İkinci Bölümde; matematik, STEAM, mandala, çember ve tarihsel gelişimleri ile ilgili çalışmalar bulunmaktadır. Üçüncü Bölümde; çalışmanın modeli, grubu, Çember Başarı Testi, geliştirilme süreçleri, Bilimsel Yaratıcılık ve Tasarım Değerlendirme Rubriği ile uygulamaları açıklanmıştır. Veri analizleri yapılarak araştırmanın geçerliği ve güvenirliği, araştırmacının rolü verilmiştir. Araştırmada gömülü deneysel karma yöntem kullanılmıştır. Yöntemin nicel boyutunda yarı deneysel desen, nitel boyutunda ise durum çalışması ele alınmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2020-2021 eğitim öğretim yılında İstanbul şehrindeki bir ortaokulda öğrenim gören 6.sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Kontrol grubunda 16, deney grubunda 16 öğrenci yer almıştır. Kontrol grubunda mevcut öğretim programı ile Matematik ders kitabından yararlanılarak ders yapılmıştır. Deney grubunda geliştirilen STEAM odaklı mandala etkinliğiuygulanmış ve Matematik ders kitabıyla konu anlatımı desteklenmiştir. Uygulama aşaması üç hafta sürmüş ve bu süreçte etkinlik gerçekleştirilmiştir. Ortaokul öğrencilerinin çember konusunda başarı düzeylerini belirlemek için Çember Başarı Testi geliştirilmiştir. Test geliştirme sürecinde geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Tüm analizler sonucunda 20 soruluk testin sonuçları SPSS.23 programında incelenerek Cronbach'sAlpha güvenirlik katsayısı KR20 0,786 ve KR21 0,759 bulunmuştur. Sonuçlar, geliştirilen Çember Başarı Testi'nin geçerli ve güvenilir olduğunu göstermekte ve bu çalışmada kullanılmıştır. Veri toplama araçları olarak; nicel analizler için araştırmacı tarafından hazırlanan "Çember Başarı Testi"; nitel analizler için Barak ve Doppelt (2000) tarafından geliştirilen ve Gülhan (2016) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Bilimsel Yaratıcılık Rubriği", tasarım kağıtları ve Gülhan (2016)'nın geliştirdiği "Tasarım(Ürün) Değerlendirme Rubriği" kullanılmıştır. Çember Başarı Testi'nden elde edilen nicel veriler SPSS 23.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Sonuç olarak deney grubunda uygulanan STEAM eğitimini takip eden öğrenciler ile kontrol grubunda mevcut eğitim programına göre ders görenlerin akademik başarıları kıyaslandığında olumlu yönde anlamlı bir farklılık elde edilmiştir. Ayrıca Bilimsel Yaratıcılık Rubriği ile yapılan değerlendirmeye göre yaratıcılık düzeylerinin de olumlu etkilendiği sonucuna varılmıştır. Dördüncü Bölümde; araştırmanın nicel incelenmesinde kullanılan Çember Başarı Testi'ne yönelik istatistik, normallik analizleri, deney ve kontrol grupları arasındaki ilişkinin sonuçları verilmiştir. Bağımlı ve bağımsız grupların başarı düzeyleri ön ve son testlere göre t-testi ile analiz edilerek çalışmanın ilk üç problemine cevap bulunmuştur. Nitel incelenmesinde ise Bilimsel Yaratıcılık ve Tasarım Değerlendirme Rubriği kullanılmıştır. Betimsel analiz yapılarak ulaşılan bulgular ile dördüncü alt problem yanıtlanmıştır. STEAM eğitimi uygulanan deney grubu öğrencilerinde konuyu kavrama, matematik başarı düzeylerinde ve yaratıcılıklarında artma meydana geldiği sonucu saptanmıştır. Beşinci Bölümde ise; STEAM eğitiminin sanat boyutu mandala etkinlikleri ile ilişkilendirilerek öğrencilerin matematiğe karşı ilgilerinin, başarı düzeylerinin ve bilimsel yaratıcılıklarının geliştiğine yönelik elde edilen sonuçlar sunulmuştur. Ayrıca, araştırmanın bütün aşamalarından sonra elde edilen sonuçlara göre öneriler yazılmıştır. Literatür incelendiğinde STEAM ile ilgili matematik konuları ele alınarak yürütülen bilimsel araştırmaların çok az olduğu görülmektedir. Dolayısıyla yapılan tez çalışmasının literatüre önemli katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: STEAM, mandala, çember, akademik başarı, bilimsel yaratıcılık, nicel araştırma, nitel araştırma, karma araştırma