Beliren yetişkinlerde oyun bağımlılığı, oyun oynama motivasyonu ve psikolojik ihtiyaçların doyumunun incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜLEYMAN KILLI
Danışman: FATMA EBRU İKİZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada beliren yetişkinlerde oyun bağımlılığı, oyun oynama motivasyonu, psikolojik ihtiyaçların doyumu ve engellenmesi değişkenleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amaçlanmıştır. Örneklemin belirlenmesinde uygun örnekleme ve kartopu örnekleme yöntemi seçilmiş ve araştırmanın örneklemini haftada en az toplam iki saat dijital oyun oynayan 244 beliren yetişkin oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama araçları olarak Yetişkinler İçin Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği, Oyun Motivasyonu Ölçeği, Temel Psikolojik İhtiyaçların Tatmini ve Engellenmesi Ölçeği kullanılmış, katılımcıların sosyodemografik verileri için ise kişisel bilgi formundan yararlanılmıştır. İlişkisel tarama modeli kullanılmış, araştırma verilerinin analizi için Pearson korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizleri SPSS 21 programı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucuna göre temel psikolojik ihtiyaçların engellenmesi ile oyun motivasyonu arasında pozitif yönlü, anlamlı; temel psikolojik ihtiyaçların doyumu ile oyun motivasyonu arasında negatif yönlü, anlamlı ilişki saptanmıştır. Pearson korelasyon analizi sonuçlarına göre temel psikolojik ihtiyaçların doyumu ile oyun bağımlılığı arasında negatif yönlü anlamlı ilişki, özerklik, yeterlik, ilişkisellik psikolojik ihtiyaçlarının engellenmesi ile oyun bağımlılığı arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki görülmüştür. Oyun motivasyonunun motivasyonsuzluk alt boyutu hariç tüm alt boyutlarıyla oyun bağımlılığı arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Değişkenlerin oyun bağımlılığı ve oyun motivasyonunu yordayıcı gücüne dair yapılan çoklu regresyon analizi sonuçlarına göre temel psikolojik ihtiyaçların engellenmesinin oyun bağımlılığını anlamlı düzeyde yordadığı ve toplam varyansının %24'ünü açıkladığı, oyun motivasyonunun oyun bağımlılığını içsel motivasyon, bütünleşme ve içe yansıtma alt boyutlarıyla pozitif yönlü anlamlı düzeyde yordayıp değişimin %62'sini açıkladığı saptanmıştır. Ayrıca temel psikolojik ihtiyaçlardan özerklik ve yeterlik ihtiyaçlarının engellenmesinin oyun motivasyonunu pozitif yönlü yordadığı ve oyun motivasyonundaki değişimin %16'sını açıkladığı bulunmuştur. Sonuç olarak temel psikolojik ihtiyaçların doyumu/engellenmesi ile kişisel psikodinamikleri içeren içsel motivasyon, bütünleşme, içe yansıtma gibi güçlü oyun motivasyonlarının oyun bağımlılığını yordadığı bulunmuş ve bu iki değişkenin, bireyin oyun dışı ruhsallığıyla bağımlılığı arasındaki ilişkisini anlamada önemli katkı sağlayacağı tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar ilgili literatür ışığında detaylı şekilde tartışılmıştır.