Müzik türlerine verilen duygusal tepkide zaman değişkenleri ve kronobiyolojik etkenler
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEYHAN CANYAKAN
Danışman: FERİDUN ÖZİŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:"Müzik duyguları uyandırır" önermesi filozoflardan başlayarak, yazarlar, müzisyenlere kadar birçok bireyin kafasını yüzyıllardır karıştıran ve gerçekte var olup olmadığı günümüzde de bilişsel müzikoloji sayesinde açıklanmaya çalışılan bir olgudur. Gün geçtikçe sayısı artan müzik psikologlarının deneysel çalışmaları müziğe ilişkin verilen duygusal tepkiyi çeşitli bakış açılarıyla daha da derinleştirmektedir. Kimi araştırmalar, verilen duygusal tepkinin içgüdüsel yani içten gelen başkaları da dış kaynaklı olarak ortaya çıktıklarına vurgu yapmaktadır. Farklı modeller yardımıyla temel duygulardan karmaşık duygulara, boyutsal duygu modelleriyle, estetik duygu sıfatlarıyla müziği eşleştirmeye çalışmaktadırlar. Aynı zamanda bu duygular, çeşitli araştırmalarda ya algılanan ya da hissedilen duygular olarak sınıflandırılırlar. Araştırmalar sonucunda elde edilen veriler analiz edilirken öz-bildirim, fizyolojik, analitik, müzik odaklı yaklaşımlar ile çözümlenmeye çalışılır. Ancak hepsinin ortak noktaları vardır ki, tek bir zaman diliminde çalışılması, klasik batı müziğinden müzik kesitleri içermesi, laboratuvar çalışması olmaları ve dinleyiciye her seferinde duygu sıfatını hazır olarak vermeleridir. Bu noktadan hareketle bu tezin kurgusu, katılımcının yönlendirilmediği, farklı zaman dilimlerinde çalışılan, kültürümüze ait müzik örnekleriyle (TSM, Arabesk, THM, Oyun Havası, Popüler Müzik) ve laboratuvar ortamının dışında müziğe verilen duygusal tepkiyi, nedensel faktörleri test edecek şekilde kurgulanmıştır. Tezin ilk bölümünde teorik ve ampirik çalışmalara kısaca göz atarak, müzikte duygu ifadesi ve algı, kronobiyoloji ve zaman değişkeni, müzik duyguları nasıl etkiliyor? Müzikte duygu teorileri ve ölçme konuları üzerinde durulacak, ikinci bölümde ise farklı zaman dilimlerinde aynı uyaran ve aynı katılımcılarla gerçekleştirilen ön çalışma, pilot çalışma ve ardından ana çalışmanın içeriği, sonuçları paylaşılacaktır. Bu tez müziğe ilişkin verilen duygusal tepkide müzik türlerinin etkisi, farklı zaman dilimlerinde müzik türlerine verilen duygusal tepkinin, kronobiyolojik ve nedensel faktörler nedeniyle farklılaşabileceği görüşünü savunmaktadır. Yapılan deneysel çalışma sonucunda bu fenomen açıklanmaya çalışılmıştır.