Beliren yetişkinlerin evlilik ve eş seçimine ilişkin algılarının incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Aile Eğitimi ve Danışmanlığı Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERNA ÇALIŞKAN
Danışman: Fatma Ebru İkiz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Evlilik yaşam döngüsü içindeki önemli kararlardan birisidir. Evlilik kararının verilmesinde bireylerin evliliğin kendileri için ne anlama geldiğini bilmesi ve evlilikten beklentilerini belirlemesi önemli görülmektedir. Sağlıklı bir evlilik için eş seçiminin doğru yapılması gereklidir. Çünkü yapılan eş seçimlerinin sonucu bireyleri duygusal, ruhsal, fiziksel ve sosyal açılardan etkilemektedir. Günümüzde toplumsal ve teknolojik alanda yaşanan gelişmelerin etkileri evlilik kararlarına da yansımaktadır. Bu doğrultuda günümüzdeki beliren yetişkinlerin evliliğe bakış açısı hakkında fikir sahibi olmak önemli görülmektedir. Bu araştırmada beliren yetişkinlerin evlilik ve eş seçimine yönelik algılarının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemi 2024 – 2025 eğitim öğretim döneminde Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik (PDR) lisans programı öğrencilerinden oluşmaktadır. Çalışmada nitel araştırma desenlerinden fenomenolojik desen kullanılmıştır. Ulaşılabilir örnekleme yöntemiyle her sınıf düzeyinden (1., 2., 3. ve 4. Sınıf) gönüllü olarak katılım sağlayan 14 üniversite öğrencisiyle (7 erkek, 7 kadın) çalışma yürütülmüştür. Katılımcıların yaşları 18 – 23 yaş aralığındadır. Araştırmanın verilerini elde etmek için araştırmacı tarafından hazırlanmış olan Demografik Bilgi Formu ve literatür ışığında 14 sorudan oluşturulan Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler tematik analiz yoluyla analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucuna göre gençlerin genel olarak evliliğe karşı olumlu bir bakış açısına sahip oldukları görülmüştür. Her bir soru için birçok kategori ve tema oluşturulmuştur. Katılımcılar için evliliğin anlamı; hayatı paylaşmak, sevgi, saygı, güven, sadakat, duygusal bağ kurma ve sorumluluk şeklindedir. Evlilikten beklentileri; saygı ve sevgi temelli bir evlilik beklentisi, mutlu ve huzurlu bir hayattır. Evliliğin mevcut yaşam biçimine olan etkisi katılımcılar tarafından olumlu ve olumsuz yönlü olabileceği şeklinde ifade edilmiştir. Katılımcılar genel olarak evlenmek isteyecekleri kişiyle sosyal bir ortamda ve tesadüfi bir şekilde tanışmak istemektedirler. Evlenmeyi isteyecekleri kişi ile ortak zevk ve ilgi alanına sahip olmanın önemli olduğu ifade edilmiştir. Katılımcılar kendi fiziksel özelliklerini boy, kilo ve güzellik çerçevesinde ortalama olarak değerlendirirken eş adaylarından fiziksel olarak beklentileri boy ve kilo çerçevesinde belirtilmiştir. Erkeklerin kadınlardan daha çok dış görünüşe önem verdikleri görülmüştür. Sosyekonomik ve sosyokültürel olarak kendisine benzer veya denk kişileri eş seçme eğilimi olduğu sonucuna varılmıştır. Katılımcıların eş adayında olmazsa olmaz kriterleri farklılıklar gösterse de en çok dile getirilen kriterler; güven, sadakat, anlayış, düşünceli olma gibi duygusal özelliklerdir. Katılımcıların genel olarak online platformlardaki ilişkilere bakış açısı olumsuzdur. Online platformların ilişkiye olan etkisine bakıldığında güven ortamına zarar verdiği ve samimiyeti azaltması sonucu ilişkilerin sağlıklı olmadığı düşünülmektedir. Sosyal medya üzerinden tanışarak evlenmeye dair görüşler genel olarak olumsuzdur. Çünkü sosyal medyada üzerinden tanışmanın yüzeysel, sahte ve geçici olduğu düşünülmektedir. 14 katılımcının 7' sinin daha önce online platformlar üzerinden bir ilişkisi olmuştur. Online platformlardan daha önce sevgilisi olan katılımcıların ilişkilerinin başlama sebepleri; dış görünüşün beğenilmesi, kişinin sosyal medya profilindeki kimliğinin beğenilmesi, ortak ilgi alanları ve etkinlikler aracılığıyla iletişime geçilmesi ve bunun sonrasında devam ettirilmesi, sosyal platformlarda kişilerle etkileşime geçme şansının elde edilmiş olmasıdır. Bu ilişkilerin bitiş nedenleri ise; Uzak mesafenin varlığı ve fiziksel birlikteliğin sağlanamaması sonucu duygusal bağın gelişememesidir. Anahtar Kelimeler: Beliren yetişkinlik, evlilik algısı, eş seçimi.