Odun yakıtlı bir seramik fırını uygulaması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Seramik ve Cam Tasarımı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DOĞUKAN DEMİR

Danışman: Efe Türkel

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Seramik pişiriminde odun yakıtlı seramik fırınlarının önemli bir yeri bulunmaktadır. Bu fırınlar seramik üretimi için kullanılan en eski fırınlar arasındadır. Tarihsel süreçte yakıt olarak odun kullanılan açık alan veya çukur pişirimi gibi ilkel pişirimler, fırınların gelişiminde önemli bir rol oynamış ve çeşitli odun yakıtlı seramik fırını türlerinin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Özellikle Doğu Asya'da ortaya çıkan Anagama, Noborigama gibi karşı çekişli odun yakıtlı fırın türleri seramik sanatına ve üretimine katkıda bulunmuştur. Odun yakıtlı seramik fırınları, günümüzde birçok sanatçıya ilham olmaktadır. Odun sadece bir yakıt olarak kullanıldığı gibi aynı zamanda odunun yanması sonucu oluşan doğal kül sırları ve indirgen atmosfer koşulları da sanatçıların özgün renk ve dokuda eserler üretmesine olanak sağlamaktadır. Ayrıca kendi fırınını yapma olanağı bulan birçok sanatçı odun yakıtlı fırınları daha verimli hale getirmek için farklı yöntem ve teknikler geliştirmektedir. Odun yakıtlı seramik fırınlarının en önemli unsurlarından biri hava çekiş sisteminin kurgulanmasıdır. Hangi tür odun yakıtlı seramik fırını olursa olsun çekiş, pişme sürecini ve ürünlerin niteliğini doğrudan etkilemektedir. İyi bir çekişin oluşması için fırına yeterli miktarda hava girişi sağlanmalı, bunun için de yanma odasında bulunan hava giriş kanallarının yeterli oksijen alması ve bacanın yeterli yükseklikte olması gerekmektedir. Pişirim sırasında ise uygun aralıklarla fırını yakıtla beslemeli ve sıcaklık kontrolü yapılmalıdır. Çalışmada, odun yakıtlı bir seramik fırını tasarımı ve uygulaması yapmak ve bununla birlikte bu fırında eşit ısı dağılımını, hava akış kontrolünü, dumanın ve gazların fırından kontrollü bir şekilde atılmasını sağlamak amaçlanmaktadır. Çalışma kapsamında farklı odun yakıtlı fırınların çekiş türleri incelenmiş, uygulaması yapılacak fırının tasarımı için ise yanma odasının ısı verimliliği göz önünde bulundurularak karşı çekişli fırınların prensipleri ile sınırlandırılmıştır.