Ulusal varlık fonları ve Türkiye'de bütçe dışı fonlar kapsamında Türkiye Varlık Fonunun değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BÜŞRA HAMAMCI

Danışman: Ayşe Günay Bekar

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Geçmişi 1950'li yıllara dayanan Ulusal Varlık Fonlarının çıkış noktasını petrol ve doğalgaz gibi doğal kaynaklardan elde edilen gelir fazlalarının verimli kullanılması isteği oluşturmuştur. Söz konusu fonlara, devletlerin sahip olduğu ve aktiflerinde yer aldığı cari fazlalarını sürdürülebilir kılmak, denetimlerini gerçekleştirmek, gözetimini sağlamak gibi pek çok misyon yüklenmekle birlikte kurulan her ulusal varlık fonu, kurulduğu ülkeye ve kurulma nedenlerine göre farklılık taşımaktadır. Devletler için bu fonların yalnızca kaynak yaratabilme gücü değil aynı zamanda etkin yönetilmeleri de önem arz etmektedir. Türkiye, içinde bulunduğu jeopolitik konumu ve sahip olduğu stratejik önemi nedeniyle beklenti içerisinde olduğu hedeflerini gerçekleştirmek için Türkiye Varlık Fonunu kurmaya ihtiyaç duymuştur. Bu çalışmanın amacı, Ulusal Varlık Fonlarının ve Türkiye'nin bütçe dışı fonları kapsamı içerisinde yer alan Türkiye Varlık Fonunun mali açıdan değerlendirilmesidir. Çalışmanın birinci bölümünde fon tanımına, bütçe içi ve bütçe dışı fon ayrımına Türkiye'de mevcut bütçe dışı fon uygulamalarına değinilmiş, ikinci bölümünde ulusal varlık fonlarının tanımına, tarihçesine, özelliklerine, denetim türlerine ve örnek ülkelerde bulunan ulusal varlık fonlarının uygulamalarına yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise Türkiye Varlık Fonu detaylı olarak incelendikten sonra diğer ülke varlık fonlarından farkları ortaya konularak, Türkiye Varlık Fonuna yönelik olumlu ve olumsuz görüşler irdelenerek çalışma sonlandırılmıştır.