Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURCU EREZ
Danışman: Ebru Tolay
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, tıp doktorlarının mesleklerini icra ederken kullandıkları duygusal emek stratejilerini ve bu stratejileri benimseme nedenlerini ortaya çıkarmaktır. Bu amaç doğrultusunda nitel bir araştırma tasarlanmış ve çeşitli sağlık kuruluşlarında görev yapan 30 tıp doktoruna ulaşılarak açık uçlu sorular yöneltilmiştir. Veriler MAXQDA 2022 programı ile analiz edilmiştir. Görüşme soruları ve katılımcıların yanıtları esas alınarak gerçekleştirilen içerik analizi sonucunda toplam 1219 kodlama yapılmış ve bu kodlar beş ana tema altında toplanmıştır. Analizler iki aşamada gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada, kategorilere ve kodlara ilişkin frekans ve yüzde değerlerini içeren "betimleyici analizler" yapılmıştır. İkinci aşamada ise tıp doktorlarının çalışma sürelerine, uzmanlık durumlarına ve bir günde baktıkları hasta sayısına göre kullandıkları duygusal emek stratejilerinde farklılık olup olmadığını belirlemek için "çapraz tablo analizlerine" yer verilmiştir. Katılımcılara göre tıp doktorlarının sahip olmaları gereken duygusal özelliklerin başında "soğukkanlı ve sakin olmak" gelmektedir. "Öfke" ise doktorların göstermekten en fazla sakınması gereken duygu olarak öne çıkmıştır. 30 katılımcının 21'inin hastalarla etkileşim sırasında uygun duygu gösterimini sürdürmek için "rol yaptığı"; 23 katılımcının kendilerini kötü hissettikleri zamanlarda bile hastalara "güler yüzlü ve cana yakın" davranmaya çalıştıkları belirlenmiştir. Katılımcıların tümünün "samimi davranış stratejisi" benimsediği; buna ilave olarak 22 kişinin "yüzeysel"; 20 kişinin de "derinlemesine davranış stratejisini" kullandığı saptanmıştır. Araştırmaya katılan 30 tıp doktorunun tamamı 249 kez, işyerinde kurduğu etkileşimler sırasında "duygusal çaba" gösterdiğini vurgulamış; 29 katılımcı ise 131 kez "duygusal uyumsuzluk" deneyimlediğinden bahsetmiştir. Çapraz tablo analizleri sonucunda, günde 50 ve daha fazla sayıda hasta ile ilgilenen, çalışma süresi 0-10 yıl arasında olan ve henüz uzmanlığını almamış doktorların 'yüzeysel' davranış stratejilerini daha yoğun olarak kullandıkları tespit edilmiştir. Günde 50'den az sayıda hasta ile ilgilenen ve uzman olan doktorların 'derinlemesine' davranış stratejisini; 0-10 yıl arasında çalışan ve uzman doktorların ise 'samimi' davranış stratejisini benimsedikleri belirlenmiştir. Diğer taraftan, günde 50 ve üzeri hasta ile ilgilenen, 10 yıldan az deneyime sahip ve uzmanlığını henüz almamış olan doktorlar daha çok duygusal çaba göstermekte ve daha fazla duygusal uyumsuzluk yaşamaktadır. Duygusal emek literatürünün gelişimine katkı sağlaması umulan bu çalışmanın, aynı zamanda tıp doktorlarının çalışma koşullarına yönelik farkındalık oluşturması ve yapılması gereken düzenlemelere ışık tutarak uygulamaya da katkı sağlaması beklenmektedir. Anahtar Kelimeler: Duygusal Emek, Duygusal Emek Stratejileri, Sağlık Çalışanları, Tıp Doktorları.