Cumhuriyet Dönemi Türk tiyatrosunda köy gerçeği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sahne Sanatları Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2002

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İNCİ KALKAN

Danışman: SEMİH ÇELENK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Türkiye gelişmekte olan ve tarım toplumu özelliklerini koruyan bir ülkedir. Türkiye'de sanayileşme ise ağır ve uzun bir süreç olarak yaşanır. Bu süreç, kentli olduğu kadar köylü için de zor bir süreç olmuştur. Bunun üzerine bir de köyden kente göç olgusu yaşanmıştır. Yalan tarih bu zor ve çelişkili durumların örnekleriyle doludur. Cumhuriyet tarihinde sosyal dengeler 1960'lı yıllardan sonra korunamamıştır. Çünkü sonraki yirmi yıl çok önemli muhalefet hareketlerinin yaşandığı yıllardır. Toplumsal muhalefetin giderek arttığı bu yıllarda toplumsal bilinçlenme de aynı şekilde gelişme kaydetmiştir. Köy gerçeği'ne tiyatronun ilgisi Cumhuriyet'in kurulduğu yıllardan itibaren başlar. Köyü konu edinen ilk oyunlar Cumhuriyeti ve Cumhuriyet ideolojisini yüceltmeye yönelik olarak yazılmış oyunlardır. Bu oyunlar önceleri 'Türk Ocakları', daha sonra ise 'Halkevleri' aracılığıyla sahnelenmiştir. Özellikle 1946'dan sonra çok partili döneme geçişle birlikte siyasal anlamda köye yönelim başlamıştır. Demokrat Parti'nin kırsal alanın oylarını toplayabilmek için köy ve köylüyü (sözde) baş tacı etmesi, Cumhuriyet aydınlarının ilgisini çekmiştir. Dönemin yazarları romanlarında köylünün sorunlarına eğilmiş, Demokrat Parti'ye muhalif olmuştur. Edebiyat alanında yaşanılan bu gelişmelerden tiyatro yazarları da etkilenmiştir. Özellikle 60'lı yıllarda yeni Anayasa ile sağlanan kısmi özgürlükler ortamı ve toplumsal muhalefetin yarattığı kitlesel bilinçlenme süreci tiyatronun gelişmesinde önemli bir etkendir. 60'h ve 70Ti yıllarda 'köy gerçeği' ni işleyen oyunlar toplumcu gerçekçi anlayışın ürünüdür. Ancak bu verimli dönem, 1980'li yılların başlarında kesintiye uğramış, o yıllardan sonra neredeyse köyü konu edinen oyun yazılmamıştır.