Natural Resource Grabbing in Developing Countries: A Critical Analysis of Foreign Direct Investments in the Gold Mining Sector of Turkey
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: MELİS EROĞLU
Danışman: İlkim Özdikmenli Çelikoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:2004-2015 emtia fiyatlarının aşırı yükselmesi, dünya çapında gıda, metal ve enerji kaynakları üretimine yapılan yatırımların artmasına neden olmuştur. Bu sektörlerdeki doğrudan yabancı yatırımlar önemli ölçüde artmıştır. Öte yandan, kaynakları olan ve sermaye ithal eden ülkelerde, devlet yönetiminin kurumsal ve yasal yönlerinde değişikliklere ve devlet, şirketler, yerel topluluklar ve çevreci protestocular arasında çatışma yüklü ilişkilere yol açmıştır. Pek çok akademisyen bu olguyu farklı eleştirel açılardan kavramsallaştırdı: toprak gaspı, su gasbı, yeni maden çıkarma, neo-ekstraktivizm, ekstraktive emperyalizm vb. Türkiye kaynak zengini bir ülke olmasa da bu gelişmelerden nasibini aldı. Bu tezde, bu olguyu açıklamak için ilkel birikim kavramı, güçlü ve zayıf yönleriyle, kavramın çağdaş uygulamalarının olanakları ve bu gelişmeleri anlamak için analitik bir araç olarak nasıl geliştirilebileceği tartışılmaktadır. İlkel birikim, en basit tanımıyla, kapitalist birikimin gelişmesi için çok önemli olan köylünün üretim araçlarından koparılması sürecidir. Bu bağlamda ilkel birikimin faili devlettir. Bu nedenle, devlete özel olarak odaklanan, devlet kurumlarının ve mevzuatının tartışıldığı ve görüşmelerden elde edilen verilerin analiz edildiği bu çalışma, doğal kaynak gaspı olgusuna yeni bir bakış açısı getirmeyi amaçlamaktadır. Yapılandırılmış görüşmeler yoluyla nitel bir analiz yapılması ve bunların tematik analiz tekniği ile değerlendirilmesiyle bu amaçlara ulaşması beklenmektedir.