Mikroglial NLRP3 inflamazom aktivasyon regülasyonunda uzunkodlama yapmayan RNA NEAT1'in rolü
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir Uluslararası Biyotıp ve Genom Enstitüsü, Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: BORA TAŞTAN
Danışman: ŞERMİN GENÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mikroglia, santral sinir sisteminde homeostazı sağlamakla görevli, immün yanıt verebilen miyeloid kökenli hücrelerdir. Santral sinir sisteminde görülen birçok hastalığın patogenezinde, mikroglia aktivasyonuyla ortaya çıkan nöroenflamasyonun rolü bulunmaktadır. İnflamazom aktivasyonu, mikroglial aktivasyon ile ortaya çıkan inflamasyonun kaynaklarından birisidir. İnflamazomlar, doğal bağışıklık sisteminin bir parçası olup, evrimsel olarak korunmuş olan immün yanıt mekanizmalarından birisidir. İnflamazom komplekslerinin arasında, en çok çalışılmış olan NLRP3 inflamazom kompleksinin aktivasyonu, kardiyovasküler, otoimmün ve nörodejeneratif hastalıklar ile ilişkilendirilmiştir. Ayrıca, NLRP3 inflamazom kompleksinin, diğer inflamazom komplekslerinden daha fazla moleküler motife karşı immün yanıt oluşturması, NLRP3 inflamazom kompleksinin önemini göstermektedir. Bu sebeplerden dolayı, NLRP3 inflamazom aktivasyonunun regülasyonu da büyük önem taşımaktadır. Uzun kodlama yapmayan RNA'lar (lncRNA'lar), epigenetik düzenleme yoluyla gen ekspresyonunun düzenlenmesi, transkripsiyonel düzenleme ve transkripsiyon sonrası düzenleme gibi çeşitli biyolojik işlevlerde yer aldığı bildirilen >200 baz çifti uzunluğunda kodlamayan RNA'lardır. Nuclear Enriched Abundant Transcript 1 (NEAT1), özellikle parabeneklerde bulunan ve temel bir yapısal belirleyici olarak işlev gören bir lncRNA'dır. Literatürdeki kanıtlar, NEAT1'in karmaşık bir şekilde inflamasyon ile ilişkili olduğunu öne sürmektedir; özellikle de NLRP3 inflamazomunun regülasyonunda rolü olabileceği düşünülmektedir. Projemizde, mikroglial NLRP3 inflamazom aktivasyonunda, uzun kodlama-yapmayan RNA molekülü olan NEAT1'in, NLRP3 inflamazom aktivasyon regülasyondaki rolünün belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, projemizde mikroglial NLRP3 inflamazom aktivasyon regülasyonunda lncRNA'lardan NEAT1'in yer alıp almadığının in vitro ve in vivo modeller ile araştırılmıştır. Mikroglial NLRP3 inflamazom aktivasyonunun, birçok santral sinir sistemi hastalığının (nörodejeneratif, nöropsikiyatrik, nöroimmün hastalıklar) merkezinde bulunmasından dolayı, proje kapsamında elde edilen bilgilerin bu hastalıkların tedavisinde veya önlenmesine katkı sağlayacağı öngörülmektedir.