Tekstil ve moda tasariminda tek renkli desenler ve deneysel uygulamalari
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Tekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA CANEL
Danışman: Leyla Öğüt
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Renk, sanat ve tasarımın temel ögesidir. Bu sebeple rengin etkili kullanımı sanatçı ve tasarımcılar için oldukça önemlidir. Johannes Itten'ın yaptığı, günümüzde kabul gören renk çemberi üzerinden, sanatçılar ve tasarımcılar çeşitli renk armonisi düzenlemeleri kullanmaktadır. Bu armonilerden biri de monokromatik renk armonisidir. Tek bir rengin tonlarından oluşan monokromatik renk armonisinin, geçmişten bu yana tekstil ve moda tasarımında çeşitli uygulamaları bulunmaktadır. Söz konusu renk dizilimi çeşitli dönemlerde farklı stil, motif ve konularda örneklerini göstermiştir. Tekstil tasarımında vazgeçilemez tarzlardan biri olan tek renkli (monokromatik) desen örnekleri dönem dönem moda olmaya devam etmektedir. Bu çalışmanın amacı, monokromatik tekstil desenlerinin tarihsel örneklerini tespit etmek ve yeni öneriler sunmaktır. Tüketim çılgınlığına bağlı olarak hızlı değişen modalar ve tasarım talebinin fazla olması, tarihteki geleneksel ve klasik tarzların zamansızlığına geri dönüşü getirmiştir. Monokromatik tekstil desenleri ise bu çok çeşitliliğe sakinlik ve minimal bir etki getirmektedir. Aynı zamanda tek rengin kullanımı çevreye daha az zararlı ve daha az maliyetli desenlerin oluşumunu sağlayacaktır. Çalışmanın birinci bölümünde, rengin tekstil tasarımına etkisi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu kapsamda; renk teorileri, renk algısı, rengin nitelikleri, renk grupları, renk ilişkileri ve teze konu olan monokromatik renk ilişkisinin moda ve tekstil tasarımında uygulamaları ele alınmıştır. Araştırılan bilgiler ve uygulamalar sonucunda, desenlerin tek renkli olsalar da birçok farklı stil ve temada adlandırıldıkları saptanmıştır. Bunlardan bazılarının geleneksel boya ve baskı teknikleriyle tekstil tasarımında bir stil olarak anıldıkları ve çağdaş tekniklerle tekrar üretildikleri görülmüştür. Dolayısıyla gelenekten ilham alan el boyaması ya da el baskısı örneklerin klasikleşerek sevilen ve vazgeçilemeyen zamansız tarzlara dönüştüğü görülmüştür. Çalışmanın ikinci bölümünde uygulamalar yapılmıştır. Birinci bölümdeki tek renkli (monokromatik) tekstil desenlerinin araştırılmasına dayanarak modası hiçbir zaman geçmeyen, Toile de Jouy kumaşlardan ilham alınan tasarım ve uygulamaları gerçekleştirilmiştir. Geçmişte üretilen karakteristik tek renkli Toile de Jouy kumaşlardan etkilenerek oluşturulan desenlerin, çağdaş yorumlarının yapılması hedeflenmiştir. Tekstil desenlerinde monokromatik palet olarak nitelendirilen renk skalası, bir rengin beyazdan siyaha bütün tonlarını içerecek bir gamı ifade etmektedir. Buna bağlı olarak hazırlanan koleksiyonda Afrika temasına uygun sepya rengi ana renk tonu olarak seçilmiştir. Hikayeci anlatım için Afrika'nın vahşi yaşamına ait hayvan veya hayvan sahneleri ve bitki motifleri üzerine çalışılmıştır. Eskizler için karakalem, teknik çizim kalemi ve füzen gibi malzemeler kullanılmış, ince çizgi, çapraz çizgi ve tarama gibi eleman ve teknikler tercih edilmiştir. Çalışma kapsamında, 6 tasarım, tasarımlara uygun kombin ve varyant yapılmıştır. Üretimi yapılan 3 tasarım ve 3 kombin tasarıma süblime baskı uygulanmıştır. Tasarım ve kombin tasarımlarının yanı sıra, ayrıca sepya tonlarında düz boyalı kumaşlarla da tamamlayıcı unsurlar zenginleştirilmiştir. Sonuç olarak, tek renkli desenli kumaşlar, tekstil tarihinin serüveninde birçok açıdan önemli bir role sahip olmuştur. Tek renkli (monokromatik) tekstiller, geçmişten günümüze kadar tekstil tasarımında vazgeçilmez tarzlardan birini oluşturmuştur.