Efes Yamaçevler 2'de, 1, 2 ve 4 nolu evler örneğinde Roma dönemi harçları araştırması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2005
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE ESİN KULELİ
Danışman: ESTER ETİ AKYÜZ LEVİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, Efes Yamaçevler 2' de, 1, 2 ve 4 nolu evlerden alman harçların temel fiziksel, mekanik ve hammadde özelliklerinin belirlenmesi ve sonuçların evlere ve yapı evrelerine göre değerlendirilmesidir. Harçların temel fiziksel özellikleri olarak, birim hacim ağırlığı ve gözeneklilik değerleri elde edilmiştir. Mekanik özellikler ultrasonik hız değerleri kullanılarak hesaplanan esneklik modülü (Em0Ci) ile belirlenmiştir. Harçların hammadde özelliklerinin anlaşılabilmesi için çeşitli analizlerin sonuçlan birlikte değerlendirilmiştir. Bu analizler, bağlayıcı ve agrega oranlarının bulunması, agrega tane boyutu dağılımı, hazırlanan ince kesitlerin optik mikroskopla petrografik analizi, uygun kesitlerin tarama elektron mikroskobuyla incelenmesi ve belirlenen bölgelerde X-ışmlan enerji dağılımı analizi ile element miktarlarının bulunması ve mineral fazlarının X-ışınları toz difraksiyonu ile analizi gibi çeşitli analizlerdir. Sonuçlar harçların düşük birim hacim ağırlığında ve yüksek gözenekli malzemeler olduğunu göstermiştir. Esneklik modülü (Emod) 524- 2513 MPa olarak bulunmuş, bu değerlerin daha önce bazı tarihi yapılara yönelik araştırmalarda elde edilen sonuçlara yalan değerlerde olduğu anlaşılmıştır. Harçlarda bağlayıcının saf kireç olduğu ve CaCÛ3 olarak % 49,3- 79,1 oranında bulunduğu anlaşılmıştır. Agregalar tane boyutu bakımından kaba agrega grubuna girmektedir. Harç içinde agrega olarak doğal ve yapay agregalar kullanılmıştır. Agregalarm bileşiminde temel mineraller kuvars, mika, epidot feldspat ve Opal-CT olarak bulunmuştur. Ayrıca harç içinde kuvars şist, mika şist, albit şist, amfibolit, serpantin gibi metamorfik kaya kırıntıları ve tuğla kırıkları da gözlenmiştir. 125 mikrondan küçük agregalarm puzolanik aktiviteleri oldukça yüksek bulunmuştur. vıYaklaşık iki yüz elli senelik süreyi içeren yapı evrelerinde Roma evlerinin yapı konstrüksiyonunda kullanılan harçların temel fiziksel, mekanik ve hammadde özelliklerinde belirgin bir değişiklik olmaması, Romalıların yapı malzemesi kullanımında bir gelenek oluşturarak, bunu sürdürdükleri gerçeğini düşündürmektedir. Diğer taraftan çalışılan az sayıdaki Hellenistik yapı evresi harçları Roma harçlarından bazı farklılıklar göstermektedir. Anahtar sözcükler: Efes Yamaçevler 2, Roma Dönemi konutları, Roma Dönemi harçları, puzolanik kireç harcı, puzolanik aktivite, doğal agrega, yapay agrega, harçlarda tuğla kırığı kullanımı, SEM- EDX analizi, ince kesit analizi.