Türkçeden Bulgarcaya geçen Türkçe sözcüklerdeki anlam ve ses değişmeleri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SOFIA TODOROVA TODOROVA

Danışman: ŞERİF ALİ BOZKAPLAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Türkler tarih boyu Balkanlara birçok kez ulaştılar. En derin izlerini Osmanlı hâkimiyeti döneminde bıraktılar. Egemenlik yıllarında, Balkan coğrafyasında maddî ve manevî izler bırakmışlardır. Türkler ve Bulgarlar yüzyıllar boyunca beraber yaşamıştır. Doğal olarak iç içe yaşayan Bulgar halkı Türk kültüründen etkilenmiştir. Diğer taraftan, Türk halkı Bulgar kültüründen etkilenmiştir. Birçok Türkü ezgisi, birçok deyim ve atasözü ortaktır. En açık göstergesi de Bulgar diline girmiş Türkçe sözcüklerdir. Bulgarcaya geçmiş Türkçe kelimeler, en çok "Turtsizmi / Türkizmi" terimiyle adlandırılmıştır. Türkizm olarak hem Türkçe kökenli hem de Türkçe vasıtasıyla girmiş Arapça, Farsça ve Batı dilleri kökenli sözcükler kastedilmektedir. Çalışmada, Türkçeden Bulgarcaya geçen Türkçe sözcüklerdeki anlam ve ses değişmelerini incelenmiştir. Bu amaçla Maksim Stamenov'un Bulgar Dilinde ve Bulgar Kültüründe Türkizm Kaderi isimli çalışması, Vesela Krıteva' nın Bulgarcadaki Türkçe Sözcükler Sözlüğü isimli eseri, Mehmet Türker Acaroğlu tarafından hazırlan Türkçeden Bulgarcaya Gecen Kelimeler Sözlüğü ve Günay Karaağaç'ın hazırladığı Türkçe Verintiler Sözlüğü esas alınmıştır. Varyantlarıyla birlekte yaklaşık 2481 sözcük tespit edilmştir. Bunlara ek olarak iki veya daha çok şekilliler grubuna bakıldıgında miktar artmaktadır. Ses değişmesine uğramamış 1605 sözcük tespit edilmiştir. Türkçeden Bulgarcaya geçmiş sözcükleri inceleyerek geçirdikleri anlam ve ses değişiklikleri dikkatlere sunulmuştur. Anahtar Sözcükler: Kültürel ve dil etkilişimi, Türkizm, anlam değişmeleri, ses değişmeleri.