Elemental concentrations in İzmir atmosphere and their source apportionment
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2006
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: SİNAN YATKIN
Danışman: ABDURRAHMAN BAYRAM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İzmir bölgesinde, dış havadaki partikül madde (PM) fraksiyonları (PM2,5 ve PM10), biri yarı kırsal diğeri şehir merkezindeki iki bölgede eş zamanlı olarak örneklenmiş ve konsantrasyonlar belirlenmiştir. Örnekleme periyodu Haziran 2004 ve Mayıs 2005 tarihleri arasıdır. Partikül madde konsantrasyonları önemli mevsimsel değişikler göstermiştir. Yarı kırsal bölgede yaz konsantrasyonları kış değerlerine göre daha yüksekken, şehir merkezinde kışın konsantrasyonlar daha yüksek ölçülmüştür. PM'in element içeriği (Al, Ba, Ca, Cd, Cr, Cu, Fe, K, Mg, Mn, Na, Ni, Pb, Sr, V, ve Zn), indüktif eşleşmiş plazma-optik emisyon spetkrometresi ile belirlenmiştir. Element içeriği, büyük oranda, toprak elementleri (Ca, Al, Fe ve K) ve Na'dan oluşmuştur. Elementsel konsantrasyonların mevsimsel değişiminin de önemli boyutta olduğu belirlenmiştir. Önemli PM kaynaklarından PM10 ve PM2,5 örnekleri toplanarak, aynı elementsel içerik belirlenmiştir. Dış havadaki PM konsantrasyonlarının kaynaklarının belirlenmesi ve katkı miktarlarının hesaplanması amacıyla istatiksel metot ve modeller (Faktör analizi, pozitif matris faktörizasyonu ve kimyasal kütle dengesi modeli) kullanılmıştır. Sonuçlar, dış havadaki PM konsantrasyonlarına en büyük katkıyı, her iki bölgede de, trafik, toprak, mineral endüstrisi ve fosil yakıt yakılmasının yaptığını göstermektedir. Her ne kadar PM konsantrasyonlarına en önemli katkıyı trafik yapmış olsa da, eser element konsantrasyonlarına yaptığı katkı oldukça sınırlı kalmıştır. Eser element konsantrasyonlarına en önemli katkılar, endüstri, fosil yakıt yakılması ve mineral endüstrisinden gelmiştir.