Kimya öğretmen adaylarının "Rezonans", "Tautomeri" ve "Hiperkonjugasyon" konusundaki sınıflandırmalarının kart sıralama tekniği ile incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TARIK OTMAN
Danışman: Gülten Şendur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kimya öğretmen adaylarının organik kimya derslerinde anlamakta zorlandıkları konularının başında rezonans, tautomeri ve hiperkonjugasyon konuları gelmektedir. Bu açıdan organik kimyadaki bu üç temel kavramın anlamlı bir şekilde yapılandırılması, organik kimyadaki pek çok tepkime ve mekanizmanın da ezberlenmesi yerine anlamlı öğrenilmesine katkı sağlayacaktır. Bu nedenle bu kavramların özellikle kimya öğretmen adayları tarafından nasıl sınıflandırıldığı, bu süreçte hangi özelliklerin dikkate alındığının ve ne tür öğrenme zorluklarının olduğunun belirlenmesi organik kimya derslerinde anlamlı öğrenme ortamlarının oluşturulması için önem taşımaktadır. Bu çalışma ile Ege bölgesindeki bir Eğitim Fakültesinin Kimya Öğretmenliği Lisans programında eğitiminde öğrenim gören kimya öğretmen adaylarının rezonans, tautomeri ve hiperkonjugasyon konularını nasıl sınıflandırdıkları ve bunları nasıl tanımladıklarının ortaya çıkartılması amaçlanmıştır. Bu bağlamda 2021-2022 akademik yılında Ege bölgesindeki bir Eğitim Fakültesinin Kimya Öğretmenliği Lisans programında öğrenim gören ve Organik Kimya I dersini alan 20 öğretmen adayıyla bir durum çalışması yürütülmüştür. Araştırmada veri toplama aracı olarak rezonans, tautomeri ve hiperkonjugasyon ile ilgili 3 farklı soru tipine göre hazırlanmış sıralama kartları ve sesli görüşme tekniği protokolüne göre yürütülen görüşme soruları kullanılmıştır. Araştırmada hem sıralama kartlarından hem de görüşmeden elde edilen veriler içerik ve betimsel olarak analiz edilmiştir. Sıralama kartlarından elde edilen verilerin analiz sonuçları öğretmen adaylarının rezonans, tautomeri ve hiperkonjugasyon kavramlarını sınıflandırmada ağırlıklı olarak kısmen doğru kategorisinde yer aldıkları; bu moleküllere ait gösterimleri yaparken özellikle kıvrık oku anlamlandıramadıkları için yapıyı tam olarak çizemedikleri belirlenmiştir. Görüşmeden elde edilen bulgulardaysa öğretmen adaylarının rezonans kavramını daha çok yapı izomerisi olarak aldıkları, tautomeri kavramını rezonans ve hiperkonjugasyon olarak sınıflandırdıkları, hiperkonjugasyon kavramını ise sigma bağı elektronlarını dikkate almadan rezonans olarak kabul ettikleri belirlenmiştir. Araştırmada ortaya çıkan bir diğer önemli bulgu ise öğretmen adaylarının rezonans ile ilgili moleküllerde rezonans oku yerine denge okunu, tautomeri de ise ürünler yönüne doğru tek yönlü oku, hiperkonjugasyonda ise rezonansta olduğu gibi denge okunu kullandıkları belirlenmiştir. Öğretmen adaylarıyla yapılan görüşmeden elde edilen verilerde de çoğu için bu ok gösterimlerinin büyük bir anlam ifade etmediği belirlenmiştir. Araştırmadan elde edilen tüm bu veriler ışığında kimya eğitimcilerine ve organik kimya eğitimcilerine çeşitli önerilerde bulunulmuştur.