Bekar kadınların aile planlaması bilgilerini etkileyen etmenler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2004
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE GİRAY
Danışman: BÜLENT KILIÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Bu araştırmanın amacı, İlıca Sağlık Ocağı Bölgesi 'ndekı 15-49 yaş bekar kadınların aile planlaması (ÂP) yöntem kullanımlarını bilme durumlarının ve bunu etkileyen etmenlerin saptanmasıdır. Kesitsel ve analitik tipte planlanan araştırmada, evrendeki 1,197 birey, 15-49 yaş kadın kartlarındaki sıralarına göre kaydedilmiş, oluşturulan listeden sistematik örnekleme yöntemiyle 171 kadın seçilmiştir. Sonuçta 167 bireye (% 97.7) ulaşılmıştır. Kadınların ÂP yöntemlerinin doğru kullanımlarını etkileyen etmenler; kişiye ve aileye ilişkin sosyo-ekonomik etmenler, hizmete ilişkin ve cinsel yaşama ilişkin etmenler olarak öngörülmüştür. Belirlenen değişkenlerle ilgili veriler, yüz-yüze görüşme ve "kapalı zarf yöntemi" ile toplanmıştır. Bekar kadınların %46.2'si yöntem kullanımını doğru bilmektedirler. Kullanımı bilinen yöntemler sırasıyla hap ve kondomdur. Kadınların sadece % 6.6'sı ÂP danışmanlığı almıştır. En çok danışmanlık alınan yer özel muayenehanelerdir. Danışmanlık almama nedeni olarak en sık oranda "gerek duyulmaması" ifade edilmiştir. Kadınların %66.7'si danışmanlık alınacak yeri bilmemektedir. En çok bilinen danışmanlık alınacak yer ise sağlık ocaklarıdır. Kadınların ÂP yöntemlerine ilişkin en önemli bilgi kaynaklan arkadaştır. Kadınların ÂP eğitimi almak istedikleri birinci yer ise sağlık kurumlarıdır. Kadınların %13.2'sinin cinsel yaşamları aktiftir. İlk ilişki yaşı ortalamaları 20.3'tür. Cinsel yaşamları aktif olanların %50'si ilk cinsel ilişkilerinde yöntem kullanmıştır. %54.5'i verinin toplandığı tarihte ÂP yöntemi kullanmaktadır. Cinsel aktif kadınların geçmiş dönemde %86.4Jü gebeliği önleme amaçlı yöntem kullanmıştır. En çok kullanılan yöntemler sırasıyla kondom ve haptır. Yöntemler en çok eczanelerden (%50.0) sağlanmıştır. Yapılan analizler sonucunda, bekar kadınların yaşı, öğrenimi, aylık geliri, sağlık güvencesi varlığı, aile tipi, annenin öğrenimi, annenin çalışma durumu ve babanın öğreniminin ÂP yöntemlerinin doğru kullanımını bilmeyi anlamlı düzeyde vııetkilemediği ancak ÂP danışmanlığı almış olma, ÂP danışmanlığı alınacak yeri bilme ve cinsel aktif olmanın AP yöntemlerinin doğru kullanımını bilmeyi anlamlı düzeyde artırdığı saptanmıştır. Sonuçta, İlıca Sağlık Ocağı Bölgesi'nde bekar kadınların ÂP yöntemlerinin doğru kullanımlarını bilme ve ÂP danışmanlığı alma oranlarının düşük olduğu saptanmıştır. Ayrıca kadınların büyük kısmı, son bir yıl içinde, ebe tarafından ziyaret edilmemiştir ve çoğu danışmanlık alabilecekleri yeri bilmemektedir. Bu nedenle sağlık ocağı ebelerine, danışmanlık için kadınların cinsel yaşamlarının aktif olmasının gerekmediği konusunda eğitim verilmeli, ev ziyaretleri sırasında bekar kadınlara mutlaka AP danışmanlık ya da ÂP danışmanlığını nerelerden alabileceklerine ilişkin bilgi vermeleri sağlanmalıdır. Anahtar sözcükler: bekar kadın, aile planlaması, aile planlaması yöntem kullanımı vııı