Sporcu sağlığında yasaklı maddelerden beta-2 agonistlerinin tayinine yönelik nanobiyosensör geliştirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: RAUF GULAMOV

Danışman: Şenol Alpat

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Seçici bir beta-2 agonisti olan terbütalin hemisülfat (THS) astım ve bronşit tedavisinde bronkodilatatör olarak ve ayrıca erken doğum sırasında kasılma önleyici olarak kullanılır. Beta-2 agonistlerin belirli dozun üzerinde alınması spor müsabakalarında doping olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle kısa analiz sürelerinde duyar ve seçici olarak tayin edilmeleri önemlidir. Çalışmamızda terbütalin hemisülfat (THS) tayini için SnO2 nanopartiküller kullanılarak karbon pasta elektrot geliştirilmiştir. Araştırmada elektrokimyasal yöntemlerden döngüsel voltammetri (DV) ve diferansiyel puls voltammetresi (DPV) kullanılmıştır. Geliştirilen SnO2NP/KPE'un tarama hızı, SnO2 nanopartikül miktarı, pik genliği ve pH gibi çalışma koşulları optimize edilmiştir. Denemeler sonunda, tarama hızı; 10 mV/s, yüzde 5 SnO2 nanopartikül, 0,05 V pik genliği ve 0,25M pH:4,0 asetat tamponu çalışma koşulları olarak belirlenmiştir. Çalışmamızda SnO2NP/KPE'nin analitik parametreleri de tespit edilmiştir. Nanobiyosensörün tayin aralığı 2 µM-50 µM olup, tayin limiti (LOD) 0,55 µM ve LOQ 1,80 µM olarak bulundu. Tekrarlanabilirlik denemelerinde 30 µM THS için on ölçüm ile ortalama değeri (x̄)=2,67 µA standart sapma (S.S)= 0,088 µA ve yüzde Varyasyon katsayısı (V.K)= yüzde 3,3 olarak tespit edildi. Girişimci denemelerinde NaCl, Glukoz, Üre ve Ürik asitde önemli bir girişim etkisi gözlenmedi. Buna karşılık Askorbik asit, DA, EP ve sitrik asitde az da olsa girişimci etkisi belirlendi. Depo kararlılığında ondört gün sonunda nanobiyosensörün başlangıç akım değerine göre bir fark bulunmadı. Geliştirilen nanobiyosensör, hazırlanmasının kolay olması, ek olarak ayrıştırma ve ekstraksiyon işlemlerine gerek duymadan direkt olarak örneklerdeki THS tayininde kullanılmaktadır. İyi bir tekrarlanabilirliğe, güvenirliğe, ucuz olması ve kısa cevap süresine sahip olması gibi avantajları bakımından THS tayininde kullanılmasının uygun olacağı düşünülmektedir.