SANAT VE EDEBİYATTA ZAMAN-MEKAN İLİŞKİSİNİN SANAT EĞİTİMİ ÖĞRETİM PROGRAMI KAZANIMLARINA YANSIMALARI
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NERİMAN TANHAN
Danışman: TUBA GÜLTEKİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırmada zaman- mekân algısı, edebiyatta ve sanatta sosyal olaylar yazar- sanatçı kurgusu açısından incelenmiştir. Edebiyatta; yazarların Fransız İhtilali, Sanayi Devrimi, ülkemizde Cumhuriyetin İlanı bağlamında toplumlardaki devrimsel ve sosyal olayları yazarların eserlerine nasıl aktardıkları, eserlerde zaman ile mekânı nasıl işledikleri çözümlenmiştir. Bu araştırmada birinci aşamada Fransız Devrimi sonucu toplumda oluşan değişimlerin edebiyat ve sanata yansımaları, edebiyat ve sanat eserlerinde zaman ve mekân etkileri açısından incelenmiştir. İkinci aşamada 18. yüzyılın ikinci yarısında İngiltere'de başlayan Sanayi Devrimi'nin sanat ve edebiyata yansımaları eserlerde zaman ve mekân etkileri açısından çözümlenmiştir. Üçüncü aşamada ülkemizde Cumhuriyetin İlanı sonrası toplumdaki değişimlerin sanat ve edebiyata yansımaları, eserlerdeki zaman ve mekân etkileri araştırılarak sanat ve edebiyattaki ilişkisel algıları irdelenmiştir. Sosyal olayların sanata yansıması, eserlere etkisi, geçirdiği zaman ve mekân değişimleri renk, biçim, kompozisyon açısından yazılı eserler ve görsel eserlerle ilişkilendirilerek yorumlanmıştır. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeli araştırmanın yöntemi olarak belirlenmiştir. Araştırmanın uygulama aşamasında odak grup görüşmesi yapılmıştır. Odak grup görüşmesi 5, 6 ve 7. sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Üç ayrı gruplar halinde 24 öğrenciden oluşmuş çalışma grubunda öğrencilere okunan romanlar ve izletilen slaytlar sonrası 6 soru ile uygulama sonlanmıştır. Bu sorulara verilen cevaplar incelendiğinde sanatta ve edebiyatta toplumsal ve sosyal olayların sanatçı ve yazar üzerinde etkisinin olduğunu, yaşadığı zamandan izlerin eserlere yansıdığını kavramaları sağlanmıştır. Çalışma grubunda bu eserlerin geçtiği zaman- mekân çözümlemeleri üzerine yorum yapabilmeleri amaçlanmıştır. Bu gruplardaki tüm öğrencilere Fransız Devrimi sonrası eserler veren Victor Hugo' nun Sefiller romanı, Jacques Louis David' in resimleri, Sanayi Devrimi sonrası eserler veren Charles Dickens'ın Oliver Twist ve İki Şehrin Hikâyesi romanı, Joseph Wright'ın resimleri gösterilerek yazıldığı ve yapıldığı dönemleri yorumlamaları ve resimleri analiz etmeleri sağlanmıştır. Ayrıca çalışma grubunda bu eserlerin geçtiği zaman ve mekânı sorgulamaları amaçlanmıştır. 5, 6 ve 7. Sınıf öğrencilerine zaman ve mekânın irdelendiği Fransız İhtilali ve Sanayi Devrimi sonrası yazılan edebi eserler anlatılıp, resimler gösterilerek, o dönemleri anlatan slaytlar hazırlanıp videolar gösterilerek onların bu yöndeki çalışmaları incelenmiştir. Çalışmada okunan eserlerle izlenen dönem videoları arasında bağlantı kurmak çalışmanın odak noktasıdır. Edebi eserler ve gösterilen resimlerdeki mekân olgusu ve tasarımlarının çözümlenerek yaratıcılığın gelişmesi ve öğrencinin yeni tasarımlarında algılama, analiz etme ve biçimlendirme becerisinin arttırılması, aynı zamanda yaşadığı dünyayı toplumsal olaylarla birlikte algılaması amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Sanatta zaman algısı, Sanatta mekân algısı, Edebiyatta zaman algısı, Edebiyatta mekân algısı, Sanat eğitimi öğretim programları, Sanat eğitimi öğretim kazanımları.