Rotary sondajlarda delinebilirliği etkileyen faktörlerin araştırılması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: VEHBİ ÖZACAR

Danışman: HAYATİ YENİCE

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Sondaj tekniğinde kayaçların özellikleri, kullanılan makine özellikleri ve makineyi kullanan ekibe bağlı olarak delinebilirliğin arazide belirlenmesi oldukça güç konulardan biridir. Bu bağlamda, bu doktora tez çalışmasında, sondajlarda delinebilirliği etkileyen parametreler arazi çalışmalarıyla belirlenmeye çalışılmıştır. Örnek saha olarak, İzmir-Bornova Çakırağılı mevkii kireçtaşı taşocağı, Aydın-Karpuzlu Feldspat Sahasında ve Tüprag altın madeninde kumtaşı- şeyl ardalanmasından oluşan filiş biriminden delinen deliklerden alınan numuneler ve aynı formasyondaki delici makine performans ölçümleri kullanılmıştır. Ayrıca bu doktora tezi kapsamında geliştirilen kayıt cihazı kullanılarak, aynı formasyonda çalışan delici makinenin değişkenleri gerçek zamanlı olarak kayıt edilmiştir. Arazide makine değişkenlik ölçümleri yapılan sahalardan delinen sondaj kuyularından karot örnekleri alınmıştır. Elde edilen karotlarda yapılan kaya mekaniği deneyleri ve delinebilirlik testleri ile kayıt cihazı kullanılarak belirlenen sondaj ilerleme hızı verileri karşılaştırılarak kayacın kalitesi ile sondaj parametre değerleri arasında ilgi kurulmuştur. Delme oranı indeksi (DRI) ve S20 kırılganlık değeri ile delici makinelerin net delme hızları arasında kuvvetli bir doğrusal ilişki bulunmuştur. Regresyon analizleri sonucunda bulunan bu ilişki ile delme oranı indeksi (DRI) değerinin delici makinelerin performans tahminlerinde kullanılabileceği sonucuna varılmıştır. Elde edilen bu sonuçların sahada sondaj yapılırken kayaçların kırılganlık ve DRI değerlerine göre net delme hızının belirlenmesine yardımcı olacağı düşünülmektedir.