Savunma harcamalarının makroekonomik ve sosyoekonomik göstergelerle ilişkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF EFE
Danışman: Üzeyir Aydın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, savunma harcamalarının makroekonomik göstergelerden: dış ticaret dengesi, istihdam, işsizlik, enflasyon, gayri safi yurt içi hasıla, ekonomik büyüme; sosyoekonomik değişkenlerden: jeopolitik risk ve politik istikrar endeksi ile ilişkisini araştırmaktadır. Çalışmanın amacı, ülkelerin mecburi olarak gerçekleştirdikleri savunma harcamalarının makroekonomik ve sosyoekonomik etkilerini saptayarak pozitif dışsallıklar sağlayacak politika önerilerini tespit etmektir. Bu kapsamda çalışma savunma harcamalarına ilişkin dört bölüm ve üç makaleden oluşmaktadır. Tüm makalelerde nicel yöntemler kullanılmıştır. Veriler Eviews 12 programı ile analiz edilmiştir. Bir ülkenin ekonomik yatırımlarının artması ve ekonomik büyüme hedeflerine ulaşabilmesi için jeopolitik risk endeksi ilişkisinden hareketle ülkede güvenliğin sağlanması gereklidir. Güvenlik ön şartı için savunma harcamaları jeopolitik risk endeksini en düşük seviyelere gelmesini sağlayacak miktarda yapılmalıdır. Savunma sektörüne yapılan yatırımlarda kullanılan ve geliştirilen teknolojiler diğer sektörlere ülke içinde aktarılmalı, oluşabilecek dışlama etkisinin önüne geçilmelidir. Savunma sanayinde ortaya çıkan buluşların ihracatı teşvik edilmeli, ülkeye döviz girişi gerçekleştirilerek dış ticaret dengesine pozitif dışsallıklar sağlanmalıdır. Sektörde kullanılan girdilerin olabildiğince ithalattan bağımsız elde edilmeye çalışılması ile net ihracatın azalmasının önüne geçilmelidir. Kamu harcamalarından ayrılan payın artması yerine özel sektörün savunma alanında yatırımlar yapması teşvik edilerek, bütçe üzerindeki yükün artmasına engel olunmalıdır. Böylece para arzı artışı ile oluşabilecek bir enflasyonun ve yerel para biriminde değer kaybının önüne geçilecek, özel sektörde istihdam artışı sağlanacak ve aynı zamanda savunma harcamaları artışının diğer olumlu etkilerinden yararlanabilecektir. Teorilerin geçerliliğinin kısa ve uzun dönemde değişmesinden hareketle gelecekteki çalışmaların bu ayrımı dikkate alarak yapılması ile ülkelerin kısa ve uzun vadeli politikalarının daha doğru önerileri sağlanabilecektir.