Fotomontaj ve kolaj tekniğinin ideolojik ve sanatsal bağlamda kullanımı, 1850-1990
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Fotoğraf Ana Sanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ASLI TOPRAK
Danışman: AHMET BEYHAN ÖZDEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Fotoğrafın icadından günümüze kadar kolaj ve fotomontaj yöntemi, fotoğraf teknolojisinin ve görüntü işleme programlarının varlığıyla birlikte kullanılan, gerek sanatsal gerekse ideolojik bağlamda bir anlatım aracı olmuştur. Fotoğraf sanatında, fotomontaj ve kolajın önemli bir yeri bulunmaktadır. Tezin amacı, fotoğrafta kolaj ve fotomontaj olgusunu hem tarihsel anlamda hem de gelişim sürecinde diğer disiplinlere katkısını yansıtarak ele almak ve bu bağlamda kolaj ve fotomontajın da güçlü bir anlatım dili olduğunu vurgulamaktır. Tarihsel süreci incelendiğinde ilk olarak resim çalışmalarında uygulanan teknik, farklı materyallerin bileşimiyle geliştirilmiştir. Başlangıçta sanatsal bir ifade aracı olarak ele alınan kolaj ve fotomontaj, zaman içerisinde kendine özgü teknik ve yöntemler geliştirerek çağdaş sanatta ve ideolojik bağlamda kullanılmıştır. Sanatsal kullanımının dışına çıkan kolaj ve fotomontaj, Dadaizm'in ortaya çıkmasıyla daha fazla önem kazanmıştır. Önce 1.Dünya Savaşı, ardından da doğuda komünizm, batıda faşizm düşünce sistemleri yayılmıştır. Toplumdan giderek yabancılaşan bireylerin çıkması hızlanmış, sanayinin de gelişmesiyle endüstrileşen toplum, sınıfsal ayrımları da beraberinde getirmiştir. Bu durumun toplumları hızla değiştirerek yalnızlaştırdığı ve geleceğinden kaygı duyan gruplar yarattığı söylenebilir. Hızla olumsuzluklara sürüklenen insanların tepki göstermeleri de gecikmemiştir. Yeni ifade biçimleri yaratılırken kolaj ve fotomontaj yöntemi bu ifade biçimlerinin başında yer alıyordu. O dönemde okuma yazma oranının oldukça düşük olması nedeniyle insanlara ulaşmanın en kolay yolu görsellikti. Bu nedenle bol resimli, fotoğraflı afişler hazırlanmıştır. Sanatçılar tepkilerini bu yolla dile getirerek büyük kitlelerin dikkatini çekebilmişlerdir. Böylece görsel olarak yoğun bir şekilde kullanılan kolaj ve fotomontaj eserleri sanatsal anlamda o dönemdeki fotoğrafik dilin değişmesine yeni deney ve denemelerden geçerek, sanatsal bir ifade şeklinde, sanatçılar tarafından benimsenen bir araç haline gelmiştir. Bunanla birlikte özellikle 1.Dünya Savaşı ve 2.Dünya Savaşı arasındaki süreçte sanatsal ifade aracından çok ideolojik bir anlatım dili olarak kullanılmıştır. O da iki dünya savaşı arasındaki toplumsal kaos, nazizmin güçlenmesi, nazilerin iktidara gelmesiyle birlikte Avrupa'yı kasıp kavuran kaotik ortam, sanatçıları kolaj ve fotomontajı kullanarak bir mizah öğesi şeklinde ideolojik ifade şekline dönüştürmüştür.