Malatya Ulu Camii mozaik çinilerinin koruma amaçlı belgelenmesi ve yeniden üretimi
Tezin Türü: Sanatta Yeterlik
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞEN ÇAM
Danışman: Serap Işıkhan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Malatya ili bulunduğu konum itibari ile tarihin her döneminde çeşitli topluluk ve uygarlıkların geçiş güzergahında yer almaktadır. Bu nedenle Anadolu Selçukluları da Malatya'ya önem vermiş ve bu şehri mimari ve sanatsal alanlarda kendilerine özgü bir anlayışla donatmışlardır. Malatya Ulu Camii bu mimari yapılardan günümüze ulaşabilen nadir örneklerdendir. Günümüze gelinceye kadar birçok onarım geçirmiş olan bu mimari eserde, çok zengin mozaik çini süslemeleri yer almaktadır. Malatya Ulu Cami çinilerine, zamanın yıpratıcılığı, insan kaynaklı etkenler ve iklim koşulları gibi depremler de büyük zarar vermektedir. Günümüzde bu zararların giderilmesi için yetkili kurumlarca çeşitli koruma ve onarım çalışmaları yapılmaktadır. Fakat bu çalışmalar genel yapıyı korumaya yönelik çalışmalar olmakla beraber çinilerine yönelik esaslı bir restorasyon çalışması henüz yapılmamıştır. Özellik Cami'deki çinilerin durumu 2020 Elâzığ ve 2023 Şehitkamil-Gaziantep depremi ile daha da kötü duruma gelmiştir. Bu çalışma 13.yüzyıla ait nadir eserlerden olan Malatya Ulu Camii çinilerinin belgelenmesini amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda öncelikli olarak alan ve kaynak araştırmaları yapılmıştır. Gerekli kurumlarla diyaloğa geçilerek izinler alınmıştır. Çalışmada yapının tarihi ve mimari özellikleri anlatılarak yapı tanıtılmıştır. Günümüz teknolojisinden yararlanarak çinilerin kimyasal özellikleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca eserde yer alan çinilerin restitüsyon ve çizim planları yapılarak desenlerin belgelenmesi amaçlanmıştır. Örnek restitüsyon çalışmalarıyla çinilere yönelik koruma önerileri getirilmiştir.