Metotreksatın neden olduğu testis hasarında quercetin'in etkilerinin histolojik olarak incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURCU BARAN
Danışman: Seda Özbal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmamızın amacı, metotreksat uygulanan sıçanlarda, testis dokusunda meydana gelen hasara karşı güçlü bir antioksidan yapısında olan quercetinin koruyucu etkilerinin histokimyasal, immünohistokimyasal ve biyokimyasal olarak incelemektir. Çalışmamızda, 35 adet 200-250 gr ağırlığında erkek Wistar albino türü sıçan kullanıldı. Sıçanlar kontrol, sham, QE, MTX, MTX+QE olmak üzere 5 gruba (n=7) ayrıldı. Kontrol grubu: hiçbir şey uygulanmadı normal adlibitum beslendi. Sham grubu: 9 gün günde tek doz oral gavaj yoluyla 2 ml mısır yağı verildi. QE grubu: 9 gün 50 mg/kg/gün QE oral gavaj yoluyla 2 ml mısır yağında çözülerek verildi. MTX grubu: 1. günde tek doz i.p 20 mg/kg MTX enjeksiyonu yapıldı. MTX+QE grubu: 1. günde deneklere i.p 20 mg/kg MTX enjeksiyonu yapıldı ve MTX uygulamasından 30 dk önce olacak şekilde başlanarak, günde tek doz oral gavaj yoluyla 50 mg/kg QE 2 ml mısır yağında çözülerek verildi. 10. günde tüm denekler sakrifikasyon edildi. Histokimyasal analizler için, Hematoksilen-Eozin (H-E), Periyodik Asit Schiff (PAS) ve Masson Trikrom boyamaları yapıldı. Dokularda Johnsen's skoru, seminifer tübül çapı, seminifer epitel yüksekliği ve bazal membran kalınlığı değerlendirildi. İmmünohistokimyasal yöntemlerle apoptozu değerlendirmek amacıyla TUNEL ve aktive kaspaz-3 boyamaları yapıldı. Hücreler arası sıkı bağlantı komplekslerinin yapısını değerlendirmek için Occludin ve ZO-1 immunohistokimyasal boyama yapıldı. Biyokimyasal analizler için, testis dokularında ve serumda Total Antioksidan Seviyesi (TAS), Total Oksidan Seviyesi (TOS) ve Süperoksit Dismutaz (SOD) düzeyleri değerlendirildi. Histokimyasal analizlerde, kontrol, sham ve QE gruplarında düzgün yapıda seminifer tübüller ve düzenli sıralanmış spermatogenik seri hücreleri, normal kalınlıkta seminifer tübül çapı, seminifer tübül epitel yüksekliği, bazal membran kalınlığı gözlendi. MTX grubunda, düzensiz seminifer tübüller, germ hücrekerinin kaybı, vakuolizasyon, tübül epitelinde ve çapında azalma, bazal membran kalınlığında ve interstisyel alanda ise bağ dokusu artışı görüldü. MTX+QE grubunda ise testis yapısının normale benzer bir morfolojide olduğu bulundu. İmmunohistokimyasal parametrelerde MTX grubunda kontrol grubuna oranla seminifer tübüllerde aktive kaspaz-3 ve TUNEL pozitif boyanan hücre sayısının arttığı, Occludin ve ZO-1 pozitif boyanan hücre sayısının ise azaldığı görüldü. MTX+QE grubunda, TUNEL ve aktive kaspaz-3 immün pozitif hücre sayısının azaldığı, Occludin ve ZO-1 immün pozitif hücre sayısının arttığı görüldü. Biyokimyasal analizlerde ise, doku ve serumda TAS, TOS ve SOD seviyeleri incelendiğinde, quercetinin serbest radikal dengesini sağlayarak doku stabilizasyonuna yardımcı olduğu saptandı. Metotreksatın oluşturduğu testis hasarında, quercetinin oksidatif stres ve apoptozu azaltarak koruyucu etki gösterdiği sonucuna varıldı.