Doğu Terra Sigillata grubu seramikleri ve üretim teknolojileri

---

Tezin Türü: Sanatta Yeterlik

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Seramik Ana Sanat Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FÜSUN ÇÖVENOĞLU

Danışman: HALİL YOLERİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Terra Sigillata terimi arkeoloji literatüründe Roma Geç Cumhuriyet ve Erken İmparatorluk dönemine ait kaliteli kilden, kalıpta ya da çömlekçi çarkında biçimlendirilmiş, parlak kırmızı astarlı lüks kaplar için kullanılmaktadır. Döneminin porselen sofra takımları olarak tanımlanan Terra Sigillata grubu seramikler, Roma uygarlığının en bilinen seramikleridir. Roma Dönemi doğu eyaletlerinde üretilen Terra Sigillata grubu seramikler için Doğu Sigillata grubu seramikler nitelemesi kullanılmaktadır. Doğu Terra Sigillata grubu seramiklerin batı Anadolu'da bilinen üç antik üretim merkezi üzerinde yoğunlaşılmıştır. Bu kapsamda İzmir, Bergama ve Aydın arkeoloji müzelerinden alınan izinlerle müsadere ve satın alma yolu ile müze envanterine kaydedilen seramikler incelenmiştir. Tez çalışmasının içeriğini oluşturan bu grup seramiklerin üretim süreçleri seramik teknolojisi açısından irdelenmiştir. Terra Sigillata grubu seramiklerinin karakteristik özelliklerinden biri de üzerlerindeki kırmızı renkli ipeksi parlaklıktaki pekişmiş astarlardır. Tıpkı üretimi yapılan Terra Sigillata grubu kapları Menemen çömlekçi çamuru ile şekillendirilmiş, kapların astarları Bakırçay Havzası'ndaki Kızılyokuş kilinden hazırlanmıştır. Antik dönemdeki gibi yağmur suyu kullanılarak kilin en ince taneciklerinden pekişmiş astarlar elde edilmiştir. Astarlı seramiklerin kırmızı parlak ipeksi görünümü, elektrikli seramik fırınında oksijenli ortamda pişirilerek sağlanmıştır. Tez çalışmasında Terra Sigillata grubu seramikleri, bu grup seramiklerin kendi içindeki sınıflamaları, genel üretim teknikleri ve süreçleri araştırılarak aktarılmıştır. Çalışmanın ana konusu olan Doğu Terra Sigillata grubu seramikler incelenerek, dönem özelliklerini yansıtan kap örnekleriyle üretim teknolojisi uygulamalı olarak detaylarıyla anlatılmıştır. Anahtar kelimeler: Doğu terra sigillata seramikleri, kırmızı astar, pekişmiş astar, seramik kalıp, seramik teknolojisi.