19. yy Osmanlı Devleti'nde vergi uygulamaları: Niğde Sancağı Temettüat Defteri üzerine bir değerlendirme
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Maliye Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ GÖKHAN GÖLÇEK
Danışman: MUSTAFA SAKAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Osmanlı Devleti'nde yönetimsel ve mali bunalım ilk olarak 16. yüzyılda kendini göstermiş ve etkileri derinleşerek 19. yüzyıla kadar devam etmiştir. Neticede 19. yüzyılın son çeyreği Osmanlı Devleti için sonun başlangıcı niteliği taşımıştır. Mali bunalımın kronikleşmesi devletin dağılmasına yol açmıştır. Bu bunalımın etkilerinin silinmesini sağlamak için, 19. yüzyılın ortalarında Tanzimat Fermanı ilan edilmiş ve ferman ile bazı reform uygulamaları da hayat bulmuştur. Temettüat Tahrirleri, mikro ölçekte bölgelerdeki hane-halkının sosyoekonomik durumuna ilişkin ayrıntılı bilgiler veren; emlak, arazi, hayvanat ve temettü üzerinden alınan vergilerin tek bir defterde tutulmasını sağlayan kayıtlardır. Çalışmanın konusunu Karaman Eyaleti, Niğde Sancağına bağlı Kalkanlı Kazası Bâzirgân Karyesi ile Anduğu Kazasına bağlı Ortaköy Karyesinin temettüat defterleri oluşturmaktadır. Temettüat defterlerinde yer alan bilgiler ışığında, söz konusu kazalardaki gelir dağılımı ve göreli yoksulluk oranı tespit edilmiştir. Yapılan hesaplamalar neticesinde ilgili kazalarda, Gini Katsayısı 0,3477 ve göreli yoksulluk oranı ise % 24 çıkmıştır. Bu bağlamda vergi uygulamalarının, gelir dağılımda eşitsizliği tetiklediği ve regresif sonuçlar verdiği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Mali Bunalım, Vergi Reformu, Gelir Dağılımı, Gini Katsayısı, Lorenz Eğrisi, Göreli Yoksulluk, Temettüat Defterleri