Nazofarenks kanseri'nde EBV-DNA'ya alternatif olabilecek biyokimyasal prognostik faktörlerin değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MEHMET ÇAĞRI DUYMAZ

Danışman: HASAN OĞUZ ÇETİNAYAK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Non-metastatik nazofarenks kanseri (NFK) hastalarında tanı anı Epstein–Barr virüs DNA (EBV-DNA) düzeyinin hematolojik/biyokimyasal belirteçlerle korelasyonu ve sağkalım sonlanımları üzerindeki etkisini değerlendirmek amaçlandı. Gereç ve Yöntem: 2010–2024 arasında NFK tanısı ile radyoterapi + kemoterapi uygulanan ve tanı anı/izlem dönemlerinde EBV-DNA, tam kan sayımı ve biyokimya verileri bulunan 107 hasta retrospektif olarak incelendi. EBV-DNA ile hemogram/biyokimya parametrelerinden türetilen otuz beş indeks arasındaki ilişki Spearman korelasyon analizi ile değerlendirildi. Genel sağkalım (GSK), progresyonsuz sağkalım (PSK), yerel-bölgesel yinelemesiz oran (YBYO) ve uzak yinelemesiz oran (UYO) Kaplan–Meier yöntemiyle hesaplandı; prognostik faktörler Cox regresyon analizleri ile araştırıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p50 olması, >10 paket-yıl sigara öyküsü olması, prevertebral kas invazyonu olması, primer kitle SUVmax yüksekliği ve total GTV yüksekliği hem PSK hem GSK ile ilişkiliydi. PSK için ayrıca seviye IV–Vb lenf nodu metastazı olması ve EBV-DNA >3.500 kopya/mL olması; GSK için tutulu lenf nodu SUVmax yüksekliği ve EBV-DNA >10.000 kopya/mL olması anlamlıydı. Çok değişkenli analizde PSK için yalnızca yaş >50 olması; GSK için yalnızca total GTV yüksekliği anlamlılığını korudu. Sonuç: Çalışmada non-metastatik NFK hastalarında, tedavi öncesi EBV-DNA yükü, özellikle LDH, CRP ve albümin temelli belirteçlerle anlamlı korelasyon göstermiştir. EBV-DNA'ya alternatif olabilecek hızlı, kolay erişilebilir ve maliyet-etkin bu belirteçlerin klinik pratiğe entegre edilebilmesi için çok merkezli prospektif validasyon çalışmalarına ihtiyaç vardır.