Müziksel meşruiyet ve değer: Ankara caz atmosferi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELİM TAN
Danışman: AYKUT BARIŞ ÇEREZCİOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez, merkezî analiz birimi olarak Ankara caz atmosferi ve müzisyenlerini ele alır. Bu doğrultuda başta müzisyenlerin Ankara caz yaşamına ve genel olarak caza dair değer yargıları, meşruiyet atfedici söylem ve pratikleri anlamaya çalışılır. Burada cazın yüksekalın elit meşruiyetinin müzisyenlerin faaliyetlerini nasıl etkilediği üzerinde durulur. Bu kapsamda cazın 1950'lerin ABD'sinde ve sonrasında küresel düzeyde eriştiği elit meşruiyetin Türkiye'ye nasıl sirayet ettiği ve bir başkent olarak Ankara'nın nasıl rol oynadığı irdelenir. Tez; bugünün Ankara caz atmosferini ve müzisyenlerini odağına alsa da dünün dünyasından, Türkiye'sinden ve Ankara'sından miras kalan bileşenleri de etraflıca göz önüne alır. Tezde alan çalışması çerçevesinde gözlem, katılımcı gözlem ve görüşme yöntemlerine başvurularak etnografik metodoloji doğrultusunda Ankara caz atmosferi incelenir. Bu kapsamda araştırma sürecinde elde ettiğim veriler, Covid-19 pandemisinden ötürü uygulanan kısıtlamalar nedeniyle düzensiz bir seyir izleyerek yaklaşık iki yıllık bir zamana yayılan alan çalışmasına dayanır. Diğer taraftan Türkiye ve Ankara'da cazın tarihsel boyutu ise arşiv çalışması yanında görüşmeci müzisyenlerin ifadeleri üzerinden sorgulanır. Bu tezin teorik perspektifini Bourdieu sosyolojisi, müzik scene, müziksel değer ve müziksel meşruiyet yaklaşımları oluşturur. Bilhassa müziksel meşruiyetin merkezî yer tuttuğu çalışmada, meşruiyet kavramına literatürde yaygın olduğu hâliyle ortak duyu düzeyinden ziyade çeşitli disiplinlerin/alanların meşruiyet teorileri bağlamında yaklaşılır. Müziksel meşruiyetin bütünleyicisi olarak müziksel değer ise tezde etnomüzikolojik perspektif ve Batı kaynaklı kültürel hiyerarşilerin içerimleri dâhilinde kavranır. Ayrıca Bourdieu sosyolojisinin birbirleriyle ilintili kavram setleri (alan, habitus, sermaye vb.) teorik, tarihsel ve etnografik düzeyleri anlamada bir metateori olarak işgörür. Bu sayede müzik scene'leri alan teorisi üzerinden "bir alan olarak scene" şeklinde tahayyül edilir. En nihayetinde tezde cazın yüksekalın elit meşruiyetinin Ankara caz atmosferi müzisyenleri nazarında âdeta bir yapı gibi işleyebildiğine şahit olunur. Böylece müzisyenlerin değer yargılarının ve meşruiyet atfedici söylem ve pratiklerinin yapıyla girdikleri diyalojik ilişki özelinde geliştiği gösterilir.