Duyuların edebiyatı: Edebiyatta karşıt diskur olarak üstün özellikler

İNTİKAM İLKAY ÖZDEMİR

Duyuların edebiyatı: Edebiyatta karşıt diskur olarak üstün özellikler

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İNTİKAM İLKAY ÖZDEMİR

Danışman: NEVZAT KAYA

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Chuck Palahniuk'un bilim kurgunun alt dallarından olan distopya türünde yazdığı Çarpışma Partisi adlı postmodern romanını, Kültürel Eleştiri Olarak Edebiyat kuramını temel alarak ele almaktadır. Hubert Zapf'ın Literature as Cultural Ecology: Sustainable Texts adlı kitabı, tezimizin teorik altyapısını oluşturmaktadır. Zapf'a göre yaratıcı edebiyat, kültür ve doğa arasındaki temel ilişkiyi çok yönlü, özdüşünümsel ve dönüştürücü yollarla ele alır ve söylemin ekolojik bir boyutunu üretir. Kültürel Ekoloji Olarak Edebiyat, yaratıcı edebiyatın daha geniş kültür ve kültürel söylemler sistemi içinde ekolojik bir güç olarak işlev gördüğü tezini savunur. Friedrich Nietzsche'nin Tragedya'nın Doğuşu adlı kitabında, Apollon ve Dionysos üzerine temellendirdiği kültür kuramı ve Helene Deutsch'un A Psychoanalytic Study of the Myth of Dionysus and Apollo başlıklı Apollon ve Dionysos mitleri üzerine yaptığı psikanalitik çalışması çalışmamızın şekillenmesinde büyük ölçüde etkili olmuştur. Temellerinde Antik Yunan ve düalist bir varlık felsefesi yatan Batı kültür ve medeniyeti, insanı merkeze yerleştiren aydınlanmacı bir yaklaşımla insan dışındaki doğayı bir araç olarak görmüş ve faydacı bir yaklaşımla doğayı talan etmiştir. Batı, iki büyük dünya savaşı ve Sanayi Devrimi'nin ardından bu faydacı tutumun sürdürülebilir olmadığı gerçeğiyle yüzleşmek zorunda kalmış ve yenileyici ve dengeleyici yeni bir yaklaşım arayışına girmiştir. Son dönemlerde ekolojik düşüncede önemli bir görünürlük kazanan ve disiplinlerüstü bir çalışma alanı olan Kültürel Ekoloji Olarak Edebiyat kuramı, edebi eserlerin kültüre karşı sembolik bir tepkide bulunduğunu ve bu tepkinin kültürü yenileyici, dönüştürücü ve dengeleyici bir güç olduğunu öne sürer. Bu bağlamda, çalışmamızın amacı, Chuck Palahniuk'un Çarpışma Partisi romanının kültürel söylemler içinde ekolojik bir güç işlevi gördüğünü ortaya koymak ve romanda betimlenen doğa-kültür çatışmasının nasıl dengeleyici ve sürdürülebilir bir dinamizme dönüştüğünü göstermektir.