ÖRTMECELERİN TOPLUMDİLBİLİMSEL ÖZELLİKLERİNİN DİL ÖĞRETİMİNE YANSIMASI: YABANCI DİL OLARAK TÜRKÇE ÖĞRETİMİ ÖRNEĞİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE YAMAÇ
Danışman: Funda Uzdu Yıldız
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kendine özgü dilsel özellikleri olan örtmece kavramı Türk dilinin sözvarlığı ve Türk kültürünün çok yönlü gelişim gösteren unsurları arasında yer alır. Toplumsal hayatın bütün kesitlerinde karşımıza çıkan örtmece sözler ait olduğu toplumun kültürünün taşıyıcısı konumundadır. Yabancı dil öğrenen bireyler dille birlikte toplumun kültürünü de öğrenmektedir. Dil ve kültür birbirinin ayrılmaz parçası olduğu için dil ile birlikte toplumun kültürü de taşınmaktadır. Örtmeceler ait olduğu toplumun düşünme ve algılama biçiminden izler taşır. Dil konuşucularının dünyaya bakış açısını, değerlerini, inançlarını, kültürünü yansıtması sebebiyle dil öğretiminde kullanılması kaçınılmazdır. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Alanda yapılmış çalışmalar doküman analizi yöntemi ile incelenmiştir ve toplumdilbilimsel bir bakış açısı ile Türkçedeki örtmecelerin dil öğretimine yansıtılması gerektiği üzerinde durulmuştur. Bu çalışmanın amacı, Avrupa Ortak Çerçeve Programı'nda ve yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitaplarında farklı seviyelerde yer alan kazanımlarda örtmece bilgisi gerektiren ifadelerin tespit edilerek öğrencilerin bu sözlere yönelik farkındalığını arttırmak ve yabancılara Türkçe öğretiminde Türkçedeki örtmece sözlerden yararlanılmasını sağlamaktır. Çalışmamız sonucunda Avrupa Ortak Çerveve Programı kazanımlarında örtmece ifadelere karşılık gelebilecek içeriklerin bulunduğu tespit edilmiştir ayrıca alandaki ders kitaplarında örtmece ifadelerin bulunduğu ancak örtmece ifadeleri fark ettirmeye yönelik çalışmaların yer almadığı da görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Toplumdilbilim, dil öğretimi, örtmece, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi.