ACİL HEMODİYALİZE ALINAN HASTALARDA MORTALİTE İLE İLİŞKİLİ FAKTÖRLERİN RETROSPEKTİF İNCELENMESİ
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET CAN OKUV
Danışman: Cüneyt Arıkan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Akut veya kronik dönemde ortaya çıkmasından bağımsız olarak böbrek yetmezliği önemli bir mortalite nedenidir. Son dönem böbrek yetmezliği nedeniyle hemodiyalize başlanan hastalarda ilk hemodiyalizden itibaren ilk üç aylık süreç mortalite için en riskli dönemdir. Ancak akut böbrek yetmezliği nedeniyle acil hemodiyalize alınan hastalarda mortalite riski ve mortalite ile ilişkili olabilecek faktörler henüz tüm yönleri ile araştırılmamıştır. Acil servise başvuru sonrası ilk 24 saatte hemodiyalize alınan kritik bir hasta grubunda mortaliteyi öngörmek ve önleyebilmek büyük önem arz etmektedir. Bu araştırmanın amacı, acil servise başvuran ve ilk 24 saat içerisinde böbrek yetmezliği nedeni ile acil olarak hemodiyalize alınan hastalarda mortalite oranını ve mortaliteye etki eden olası faktörleri belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Retrospektif ve kesitsel olarak tasarlanan bu çalışmaya 2017–2023 tarihleri arasında acil servise başvuran ve ilk 24 saat içerisinde hemodiyalize alınan 18 yaş üzeri hastalar dahil edildi. 18 yaşından küçükler, rutin hemodiyaliz hastaları, renal transplant öyküsü olanlar ve diğer dışlama kriterlerinden birine sahip olan hastalar çalışmaya dahil edilmedi. Çalışmaya dahil edilen olguların demografik özellikleri, bilinç durumu, idrar çıkışı, komorbid hastalıkları, akut böbrek hasarı etiyolojisi ve laboratuvar tetkikleri kaydedildi. Olguların yedi ve 28 günlük mortaliteleri hesaplandı. Bulgular: Çalışmaya 480 olgu dahil edildi. Yedi günlük mortalite 480 olguda 156 (%32,5) olgu, 28 günlük mortalite ise 480 olguda 202 (%42,1) olgu olarak saptandı. Olguların %56,9'u erkek, %43,1'i kadındı. Cinsiyetler arasında yedi ve 28 günlük mortalite açısından anlamlı farklılık saptanmadı (sırasıyla p=0.526, p=0.656). Tüm grubun yaş ortalaması median 73,0 [62,0;81,0] yıl olarak hesaplandı. Yedi ve 28 günlük mortalite değerlendirildiğinde ölenlerin yaş ortalaması sağ kalanlardan yüksekti (sırasıyla p=0.003, p<0.001). Yedi günlük mortalite açısından anüri (p<0.001) ve inotrop tedavisi almak (p<0.001) açısından anlamlı bulundu. Ayrıca GKS'nin düşük olması (p<0.001), albümin düzeyinin düşük olması (p<0.001), yüksek potasyum (p=0.025), AST (p<0.001), ALT (p<0.001), CRP (p<0.001), laktat (p<0.001) ve fosfor (p<0.001) düzeyleri de yedi günlük mortalite açısından anlamlı idi. Yirmi sekiz günlük mortalite açısından anüri ve inotrop tedavisi almak (sırasıyla p<0.001, p<0.001) anlamlı bulundu. Ayrıca GKS'nin düşük olması (p<0.001), albümin düzeyinin düşük olması (p<0.001), yüksek AST (p<0.001), ALT (p<0.001), CRP (p<0.001), laktat (p<0.001) ve fosfor (p=0.017) düzeyleri 28 günlük mortalite için anlamlı bulundu. Sonuç: Acil servise başvurusundan sonraki ilk 24 saat içinde acil hemodiyalize alınan hastalarda yedi günlük mortalite %32,5, 28 günlük mortalite %42,1 olarak saptanmıştır. Yüksek mortalite ile en yakın ilişkili faktörler anüri, laktat yüksekliği, albümin düşüklüğü, fosfor yüksekliği olarak saptanmıştır. Anahtar kelimeler: Acil hemodiyaliz, akut böbrek hasarı, anüri, mortalite, laktat yüksekliği