Erken Bizans donanması tarihi (306-726)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ALİ DORUK KAHRAMAN

Danışman: Nuri Adıyeke

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bizans İmparatorluğu'nun on bir asrı aşan uzun ömrü boyunca Roma devlet geleneği ve askeri örgütlenmesi sürekli bir değişim içerisinde varlığını sürdürmüştür. Bizans donanması, bu gelenekten gelen mirasla Ortaçağ boyunca profesyonel bir deniz gücü olma niteliğini muhafaza etmiştir. Bizans'ın sahip olduğu kara kuvvetlerinin artık Eski Roma ordusu gibi rakiplerine kolayca üstünlük sağlayamadığı gerçeğini pragmatik bir yaklaşımla kabullenen imparatorlar, buna mukabil donanmaya gereken dikkati vermiş ve kaynakları sağlamışlardır. Donanmanın üstün kabiliyetleri sayesinde, başkent savunulabilmiş, devletin kısıtlı askeri imkanları bir araya toplanarak en çok ihtiyaç duyulan noktalara odaklanabilmiş, böylece defalarca yıkılmanın eşiğine gelen devlet kurtarılmıştır. Sonuçta Bizans'ta deniz gücü, Eski Roma'da donanmanın üstlenmiş olduğundan çok daha hayati ve itibarlı bir rol oynamıştır. Bu tez çalışmasında Ortaçağ boyunca Bizans donanmasının operasyonel tarihi, onu çağdaşı olan diğer deniz güçlerinden ayıran ve ona istikrarlılık sağlayan özgün nitelikler ile çağdaş jeopolitik bakış açısından taşıdığı önem üzerinde durulacaktır. Bizans kronikleri, Bizans donanması hakkında bilgi veren Ortaçağa ait diğer kronik, risale ve yazılı eserler, başta minyatür ve çizimler olmak üzere sanat tarihi ve arkeolojik nitelikteki eserler çalışmanın temel kaynaklarıdır. Ayrıca çeşitli dillerde modern araştırmalar incelenmiştir. Kaynak verilerinin tahlili, karşılaştırmalı tarih metodolojisi ve tümevarım yöntemleriyle elde edilecek sonuçlar karşılaştırılmıştır. Bu sonuçlar bir monografide topluca değerlendirilmiştir.