Sustainability performance measurement in ports by using AHP and TOPSIS methodology


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Denizcilik İşletmeleri Yönetimi Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: NERGİS ÖZİSPA

Danışman: GAMZE ARABELEN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Dünya ticaretinin merkezinde yer alan limanlar, gündelik hayatın devamlılığını sağlayan ihtiyaçların farklı noktalara ulaştırılabilmesi adına hayati öneme sahiptir. Liman sektörü için sürdürülebilirlik konusu; liman otoriteleri, politika yapıcılar, liman kullanıcıları ve yerel topluluklar için artan bir korku ve endişe kaynağı haline gelmiştir. Farklı faaliyetlerle uğraşan ve geniş bir hizmet yelpazesi sunan farklı işletmelerden oluşan limanlar, ürettikleri atık miktarı, zararlı salınımlar ve gürültü kirliği gibi özellikleri sebebiyle çevreye en çok zarar veren sektörler arasında gösterilmektedir. Bu zararın büyük ölçüde azaltılması adına, sürdürülebilirlik, liman sanayi için önemli kavramlardan biridir ve liman performans ölçümünün daha ayrıntılı incelenmesinin gerekli olduğu düşünülmektedir. Böylece, söz konusu çalışmanın amacı, sürdürülebilirlik raporlarında esas olarak kullanılan liman sürdürülebilirlik göstergelerine karar vermek ve Liman Sürdürülebilirlik Göstergeleri (PSIs) değerleriyle limanların sürdürülebilirlik performansını karşılaştırmak olarak belirlenmiştir. Yazında liman ve sürdürülebilirlik kavramları üzerine çok sayıda yayın olmasına karşın, mevcut liman sürdürülebilirlik raporlarının etkinliğini sürdürülebilirliğin üç temel boyutu kapsamında inceleyen bir çalışmaya ulaşılamamıştır. Bu durum, konu hakkında bir boşluk olduğunu ortaya koymuş ve çalışmanın ana motivasyon kaynağını oluşturmuştur. vii Çalışmanın ana hatlarını belirlemek ve tüm limanların sürdürülebilirlik raporlarında kullanılması önerilen ortak liman sürdürülebilirlik göstergeleri bulmak amacıyla detaylı bir yazın taraması yapılmıştır. Bunun yanında çeşitli veri tabanlarında, sürdürülebilirlik kavramının yazında ilk kez kullanılmaya başlandığı 1987 yılından günümüze, "liman" ve "sürdürülebilirlik" anahtar kelimeleri kullanılarak yayın taraması yapılmış ve konu ile ilgili olduğu saptanan yayınlara içerik analizi yapılmıştır. Yazın taraması sonucu elde edilen bu değişkenlerin mevcut liman sürdürülebilirlik raporlarındaki kullanım sıklıkları N-Vivo 8 paket programı aracılığıyla analiz edilmiştir. N-Vivo programı ile yapılan analizlerde kullanılabilir bir sonuç elde edilemediğinden, dört uluslararası limanın sürdürülebilirlik raporlarında yer verilen 16 farklı liman sürdürülebilirlik göstergesi tespit edilmiştir. Bu şekilde elde edilen liman sürdürülebilirlik göstergelerinin AHP ağırlıklandırmaları için bir değerlendirme formu oluşturulmuştur. Oluşturulan bu form farklı sektörlerden 10 uzman tarafından cevaplandırılmıştır. Son kısımda ise elde edilen bu dört limana ait göstergeler AHP ve TOPSİS yöntemleri ile Microsoft Office Excel programı kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın AHP sonuçlarına göre; sürdürülebilirliğin en önemli boyutu finansal boyut olarak belirlenirken, çevresel ve sosyal boyutlar onu takip etmiştir. Buna ek olarak; en önemli finansal gösterge işletme karı, çevresel gösterge su tüketim miktarı, sosyal gösterge ölümlü kaza olarak belirlenmiştir. Çalışmanın TOPSIS sonuçlarına göre ise; Coruna Limanı ve APM Terminalleri finansal sürdürülebilirlikte, Coruna Limanı ve Gothenburg Limanı çevresel sürdürülebilirlikte başarılı sonuçlar elde etmişlerdir. Sürdürülebilirliğin sosyal boyutunda ise yine APM Terminalleri en başarılı liman olarak belirlenmiştir.