Eleştirel teori'de normatif ve metodolojik arayışlar: Axel Honneth ve tanınma tartışmaları
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: METE HAN ARITÜRK
Danışman: Kubilay Aysevener
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Axel Honneth'in tanınma teorisiyle şekillenen felsefesi ve geliştirdiği normatif rekonstrüksiyon yönteminin, Eleştirel Teori'de uzunca bir süredir problematik bir yön olmaya devam eden metodolojik arayışlara ne ölçüde çözüm sunduğu irdelenmektedir. Bunun için çalışmada öncelikle tanınma teorisinin kavramsal ve felsefi temelleri çözümlenmekte; tanınma kavramının ilişkili kavramlarla bağları serimlenmekte ve ardından kavramın özellikle G. W. F. Hegel'in tanınma kavrayışında şekillenen felsefi temelleri tartışılmaktadır. Bu bağlamda, Axel Honneth'in yeni bir toplumsal teori olarak geliştirdiği tanınma teorisinin, Eleştirel Teori ile ilişkisi ele alınmaktadır. Bunu yaparken tanınma teorisinin Eleştirel Teori'ye yön verebilecek bir muhteviyatta olup olmadığı çözümlenmektedir. Böylelikle Axel Honneth'in felsefesi ile ilişkili olarak başlıca iki problemin ve bu iki problemi kapsayan bir temel problemin öne çıktığını ifade etmek mümkündür. Bu problemlerden ilki Axel Honneth ve Nancy Fraser'ın yeniden dağıtım ve tanınma üzerine tartışmasıyla ortaya koyulan tanınmanın, yeniden dağıtımı da kapsayabilecek bir üst kategori olarak kabul edilip edilmeyeceği ekseninde şekillenmektedir. Bu konuyla bağlantılı olan ve Eleştirel Teori bağlamında önem arz eden diğer bir sorun ise, Honneth'in de bir parçası olduğu ve onun felsefesinin çerçevesini ve kapsamını belirleyen Eleştirel Teori'nin çağımızda yetersiz kaldığı kabul edilen yöntem probleminin, Honneth'in normatif rekonstrüksiyon yöntemiyle çözülüp çözülemeyeceğidir. Bu iki problemi kapsayan temel problem ise Honneth'in, Hegel'den yola çıkarak ama Hegel'deki metafizikten arındırılmış bir toplum felsefesi oluşturma amacında, tanınma teorisiyle ve normatif rekonstrüksiyonla ne ölçüde başarılı olabildiği ve bu metafizik bağlamdan kendisini soyutlayıp soyutlayamadığı sorunu etrafında şekillenmektedir. Bu çalışmada bu soruna verilen yanıt Honneth'in metafizik bir bağlamdan uzak durmayı istemekle birlikte topluma belli bir rasyonalite atfetmesiyle yine de felsefesinde metafizik bir tınının halen bulunduğu yönündedir. Anahtar Kelimeler: Axel Honneth, Eleştirel Teori, Normatif Rekonstrüksiyon, Tanınma Teorisi, Yeniden Dağıtım, Toplumsal Patolojiler