Türk Gelir İdaresinin Yeniden Yapılandırılmasında Denetim Müessesesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Maliye Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2007

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ABDULKADİR ULUKAYA

Danışman: ZEYNEP ARIKAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Devletin; kamusal mal ve hizmet ihtiyaçlarının finansmanını sağlamak içinegemenlik gücüne dayanarak, karşılıksız olarak, zorla aldığı en önemli kaynakvergilerdir. Türkiye' de vergi sistemi, mükelleflerin gelir ve kazançlarını beyanetmesi üzerine kurulmuştur. Verginin, karşılıksız ve zorla alınması unsurlarınınolması beyan esasına dayalı vergi sistemlerinde denetimi zorunlu kılmaktadır.Vergi denetiminde amaç; hem mükellefler hem de vergi idaresinin yaptıklarıişlemlerinin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamaktır.5345 Sayılı Gelir İdaresi Başkanlığı' nın Teşkilat ve Görevleri HakkındaKanun' un 16.05.2005 tarihinde Resmi Gazete' de yayımlanarak yürürlüğe girmesiile Gelir İdaresinde yeniden yapılandırılmaya gidilmiş, gerekli düzenlemeleryapılmıştır. Bu kanunla; mükellef odaklılık, saydamlık, verimlilik gibi temelilkelerle mükelleflerin haklarının gözetilerek, vergiye uyumlarının arttırılmasıhedeflenmiştir. Vergi Daireleri Otomasyon Projesi (VEDOP) ile tüm illerdeki vergidaireleri otomasyona geçmiş, vergilerin elektronik beyanname ile beyan edilmesiuygulaması büyük ölçüde sağlanmıştır.İdarenin vergi denetimi konusunda, idari yapı ve uygulamadankaynaklanan sorunları denetimde etkinliğin ve verimliliğin sağlanmasınıengellemektedir. Bu sorunların en önemlileri; denetim birimlerinin çok başlıyapısı, bu sebepten dolayı sağlanamayan koordinasyon ve denetim birimlerininuzmanlaşması sorunlarıdır. Vergi denetimine yetkili denetim birimlerinin, ayrıörgütler şeklinde düzenlenmiş idari yapısı denetimin uygulanması sırasında bazıgörev ve yetki çakışmalarına sebep olmaktadır. Bu birimler arasında uygulanacakpolitikaların birlikte belirlenmesi ve koordinasyon sağlanmalıdır. Denetimbirimleri tek bir merkez altında toplanmalı, belirlenen plan ve program dahilinde,denetim birimleri arasında görev paylaşımı yapılmalı ve her birimin sorumlulukalanları net olarak belirlenmelidir. Böylece uygulamada karşılaşılan sorunlarengellenecektir. Ayrıca denetim elemanlarının; denetim yapılacak olansektörlerde eğitilip uzmanlaşması sağlanarak hem denetimde etkinlik sağlanmalıhem de işgücü kaybı önlenerek denetim sayısının arttırılması sağlanmalıdır.