Energy as a foreign policy tool in the caspian region
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uluslararası İlişkiler Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: SERCAN SALĞIN
Danışman: GÜL MEHPARE KURTOĞLU ESKİŞAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hazar Bölgesi araştırmacılara karmaşık bir görünüm sunmaktadır. Rusya, Azerbaycan, Kazakistan, Türkmenistan ve İran'dan oluşan bölge, bir yandan çoğu kez dondurulmuş sorunlar, siyasi istikrarsızlık ve Hazar Denizi'nin hukuki statüsü üzerindeki anlaşmazlıklar ile özdeşleşirken; diğer taraftan aynı bölge uluslararası politikada bir diğer önemli bölge olan Orta Doğu'ya komşu olup, umut verici hidrokarbon kaynaklarıyla övünmektedir. Soğuk Savaş'ın sona ermesinden itibaren Hazar Bölgesi jeopolitik ve jeostratejik önemine ilişkin karmaşık noktalardan dolayı Uluslararası İlişkiler alanında çalışan sosyal bilimcilerin ilgisini çekmektedir. Bölgedeki devletlerin gelecekteki güç konumları büyük ölçüde petrol ve doğal gaz kaynaklarının üretimi ve pazarlanması ile doğru orantılıdır. Bununla birlikte, Hazar enerji ticaretinin gelişiminin önünde birtakım engeller vardır. Dağlık Karabağ gibi bölgesel sorunlar, Hazar Denizi'nin hukuku statüsüne ilişkin anlaşmazlıklar, petrol ve gaz taşımacılığı altyapısındaki yetersizlik ve siyasi istikrarsızlık bunlardan bazılarıdır. Çalışma Azerbaycan ve Kazakistan örneklerinde enerjinin bir dış politika aracı olarak rolünü incelemektedir.Bu çalışma, genel olarak, kuramsal yaklaşımların petrol siyaseti üzerine sundukları önermeleri Hazar bölgesini vurgulayarak açıklamaktadır. Enerji siyasetiyle ilgili mevcut literatür Azerbaycan ve Kazakistan'ın sahip oldukları hidrokarbon kaynakları sayesinde dış politika alanında bağımsızlaşacaklarını öngörmektedir. Söz konusu çalışma ise, bu ülkelerin enerji potansiyellerini kullanıp bağımsız dış politika yürütme sürecinde bir takım engellerle karşılaştıklarını savunmaktadır. Çalışma, petrol siyasetini başlıca Uluslararası İlişkiler kuramları ile bağdaştıran yeni bir bakış açısı sunmaya çalışmaktadır. Bu bağlamda çalışma klasik realizm, jeopolitik kuram, neorealizm, ulus üstücülük, karşılıklı bağımlılık ve sosyal inşacılık kuramlarını ele almaktadır. Söz konusu kuramların Hazar havzasına ilişkin petrol siyasetini açıklamak için sunduğu önermeleri incelenmektedir. Çalışma hidrokarbon kaynaklarının Azeri ve Kazak dış politikalarındaki rolünü söz konusu kuramsal yaklaşımlar ile açıklamayı amaçlamaktadır. Enerjinin dış politika aracı olarak kullanım sorunlarının sadece bu bölgeyle sınırlı olmayıp diğer bölgelerde de yaşandığı çalışmada örneklerle belirtilmektedir.