Realizing metaheuristic algorithms in multi-agent based modelling environments


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: MÜMİN EMRE ŞENOL

Danışman: ADİL BAYKASOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Türeve dayalı nümerik yöntemler zor optimizasyon problemlerinin çözülmesinde genellikle yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle, bir çok araştırmacı çalışmalarını kompleks ve zor optimizasyon problemlerin çözümü için metasezgisel algoritmalar geliştirmeye adamıştır. Araştırmacılar genellikle metasezgisel algoritmalarında doğa olaylarını taklit etmeye çalışmaktadırlar. Birçok etkili metasezgisel algoritma geliştirilse de çok azı taklit ettikleri doğal olayın dinamiklerini gerçekten realize etmektedir. İnanıyoruz ki, etmen bazlı modelleme ortamı ilham alınan doğa olayının gerçeklenmesinde daha kullanışlı ve doğal bir yoldur. Etmenlerin sisteme giriş çıkışı, gruplaşma gibi davranışları modelleme, maksatlı etmen iletişimleri gibi aktiviteler etmen tabanlı modelleme ve algoritma geliştirmenin kullanımıyla mümkün hale gelmektedir. Bu çalışmada, dinamik bir metasezgisel optimizasyon algoritması ola n Stokastik Yayılım Arama Agoritmasının(SYA) çoklu etmen modelleme ortamında gerçeklenmesi realize edilmeye çalışılmıştır. Önerilen SYA algoritmasında çözüm vektörleri(etmenler) kendi aralarında arama yönünün belirlenmesi konusunda iletişime geçebilmekte, etmenler sistemden çıkmaya karar verebilmekte, yeni etmenler sisteme girebilmektedir. Bir diğer deyişle, önerilen algoritma doğal bir dinamik yapıya sahip olduğundan, dinamik optimizasyon problemlerine kolayca adapte edilebilmektedir. Önerilen algoritma JACK çoklu-etmen modelleme ortamında geliştirilmiştir. Tek makine çizelgeleme problemi modellenmiş ve çözülmüştür.