Terkedilmiş yerleşimlerin geleceği (İzmir-Ödemiş-Lübbey köyü örneği)


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ESRA ACAR

Danışman: ESTER ETİ AKYÜZ LEVİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kırsal yerleşimler; bulundukları bölgelerin fiziksel şartlarını, iklimsel özelliklerini, kültürel yapısını, ait oldukları dönemin yaşam izlerini mekânlara yansıtan halk mimarisinin yoğun olarak görüldüğü bölgelerdir. Günümüzde giderek aynılaşan kentlerin yanında kırsal yerleşimler özgün dokuları ile ilgi çekmektedir. Anadolu toplumunun kültürel zenginliği içinde bölgeden bölgeye, hatta aynı bölgede, köyden köye farklılık göstermektedir. Bu kültürel ve doğal mirasın sürdürülebilirliğinin sağlanması özgün yapıların ve çevrenin korunmasına bağlıdır. Kırsal yerleşimler, tarımsal üretimin artık eskisi gibi kazançlı olmaması, iş olanaklarındaki yetersizliği, eğitim ve sağlık hizmetlerinden yeterince yararlanılamaması, konutların günümüz yaşam gerekliliklerini karşılayamaması gibi sebeplerle göç vermekte ve geriye kullanılmayan bir konut stoğu ortaya çıkmaktadır. Yapılan çalışmada terk edilmiş bir yerleşim alanı olan "Ödemiş Lübbey köyü " ayrıntılı olarak incelenmiş, analiz çalışmaları yapılmış, plan tipolojileri hazırlanmış, terk edilme nedenleri ortaya koyulmuş ve köyün yeniden canlandırılması için fikir projesi oluşturulmuştur. Lübbey köyünün kuruluş tarihi tam olarak bilinmemekle beraber, Beylikler döneminde varlığını sürdürdüğü ve bir Türkmen yerleşimi olduğu bilinmektedir. Köy 1980'li yıllarda terk edilmeye başlanmış olup, günümüzde yalnızca altı, yedi kişinin yaşamını sürdürdüğü bir yerdir. Halkı, ya Ödemiş Merkeze ya da köyün yaylası olan Çamyayla köyüne yerleşmiştir. Yapıların büyük bir kısmı önemli ölçüde yıpranmış ve yok olmaya yüz tutmuştur. Kırsal yerleşimlerin büyük bir sorunu olan göçü önlemek için köy halkının köyde yaşama isteğini arttıracak tasarım politikaları geliştirilmelidir. Bu noktada gündeme gelen köy tasarım rehberleri köyün ve çevresinin bölgesel karakterini tanımlamak, yeni gelişmelerde yöresel karakterin nasıl korunabileceğini ve artırılabileceğini göstermek açısından önemlidir. Ayrıca dokunun korunması ve sürdürülebilirliğinin sağlanması bütüncül bir şekilde ele alınmalıdır.