PREMATÜRE OVARYAN YETMEZLİK (POY) MODELİNDE FERULİK ASİDİN APOPTOZ ÜZERİNE ETKİLERİNİN İNCELENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Histoloji ve Embriyoloji , Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURŞİN KARAMAN
Danışman: Serap Cilaker Mıçılı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Prematüre ovaryan yetmezlik (POY), 40 yaşından önce normal ovaryum fonksiyonunun kaybıdır ve 40 yaşın altındaki kadınların yaklaşık % 1'ini ve 30 yaşın altındaki kadınların % 0.1'ini etkileyen bir durumdur. Menopozu hızlandıran yetersiz ovaryan cinsiyet hormonları ve azalmış folikül sayısı ile karakterizedir ve bu durum genellikle infertilite ile sonuçlanır. Siklofosfamid (SF), çeşitli kanser türlerinin tedavisinde yaygın olarak kullanılan bir kemoterapötik ajandır ve dişi üreme organları, özellikle ovaryum üzerinde zararlı bir etkiye sahiptir. Çalışmamızda SF kullanarak POY modeli oluşturulan sıçanların ovaryumlarında antiapoptotik, antifibrotik ve antioksidan özellikleri olduğu bilinen Ferulik asidin (FA) histokimyasal, immunohistokimyasal ve biyokimyasal etkilerini incelemeyi amaçladık. Çalışmamızda, 24 adet 200-250 gr ağırlığında Wistar albino türü dişi sıçan Kontrol, FA, SF, SF+FA olmak üzere 4 gruba ayrıldı. Sıçanlara her gün vajinal smear uygulandı. Kontrol grubuna 1., 7. ve 14. günlerde 1 mL/kg intraperitoneal serum fizyolojik verildi. Ferulik asit grubu sıçanlara 2 hafta boyunca her gün 50 mg/kg FA oral gavaj yoluyla verildi. SF grubu deneklere deneyin 1.günü 75 mg/kg ip siklofosfamid uygulandı. Ardından 7. ve 14.günlerde 1 mL/kg ip serum fizyolojik verildi. SF+FA grubu deneklerine deneyin 1. günü 75 mg/kg ip siklofosfamid uygulandı ve 7. ve 14.günlerde 1 mL/kg ip serum fizyolojik verildi. 15. günden 30. güne kadar 2 hafta boyunca her gün 50 mg/kg FA oral gavaj ile verildi. Deney sürelerinin sonunda denekler sakrifiye edildi. Histokimyasal analizler için, H&E, Masson Trikrom ve PAS boyamaları; immünohistokimyasal analizler için Aktive-Kaspaz-3, Bcl-2, Bax, iNOS, eNOS ve PCNA immün boyamaları yapıldı. Biyokimyasal analizler için serumda TOS ve TAS ölçümleri yapıldı. Histomorfolojik incelemelerde Kontrol grubu ve FA grubunda normal ovaryum yapısı gözlenirken, SF grubunda primer ve primordial folikül sayısında azalma, atretik folikül sayısında artış gözlendi. SF+FA grubu deneklerde folikül sayılarında artış, atretik folikül sayısında azalma ve kontrol grubuna yakın morfoloji gözlendi. İmmunohistokimyasal boyamalarda SF grubunda artmış aktive-kaspaz-3 ve azalmış Bcl2/Bax oranları gözlendi. iNOS, FA grubunda azalma, SF grubunda artış gösterirken, eNOS SF grubunda azalmıştı. Proliferasyon belirteci PCNA ise SF grubunda azalmıştı. Tüm bu değerler SF+FA grubunda Kontrol grubuna yakın özellik gösterdi. Biyokimyasal olarak TOS seviyeleri SF grubunda Kontrol ve FA gruplarına göre anlamlı olarak arttı, FA grubunda ise azaldı. FA tedavisinde ise SF grubuna göre anlamlı azalma gözlendi. TAS değeri ise FA grubunda Kontrol ve SF grubuna göre anlamlı olarak artış gösterdi. Elde ettiğimiz sonuçlar doğrultusunda, gonadotoksik etkisi bilinen siklofosfamid etkisiyle folikül kaybı, doku hasarı, apoptoz ve oksidatif stres artışı gözlenen ovaryumlarda, FA'nın folikül rezervini koruyucu, doku hasarını azaltıcı ve antiapoptotik ve antioksidan özellikleri olduğu ve FA'nın SF'nin etkilerine karşı kullanılmasının over yetmezliğinde olumlu etkileri olabileceği gösterilmiş oldu.