Türkleşme dönemi Anadolu'da yerleşim adları geleneği ve İzmir örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜSEYİN ATABEY
Danışman: ERKAN GÖKSU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmanın amacı dil bilimine bağlı bir alt birim olan yerleşim adları biliminin, coğrafya ve dil biliminin yanı sıra tarih bilimi ile olan yakından ilişkisi ön plana çıkarılmaktır. İnterdisipliner uygulamalara en iyi örnek olarak yerleşim adları bilimi (toponomi) Tarih ile olan organik ilişkisi gösterilmiştir. İnsanların yaşadıkları yerleşim yerinin adıyla olan ilişkisi üzerinden psikolojik ve sosyolojik yönüne değinilmiştir. Bunun yanı sıra tarihte bir takım olay ve olgular ile genel çerçevede Anadolu olmak üzere İzmir özelinde yerleşim adları incelemesi yapılmıştır. Türkleşme sürecinde Anadolu'nun yerleşim adlarının değişmesinin ne şekilde bir tarihsel süreçten geçtiğini ve böylelikle Anadolu'da yerleşim adlarının değişimi üzerine oluşan yanlış algıların aksine bu durumun bir süreç olduğu ve ani bir değişimin olmadığı ortaya koyulmuştur. Konuyla ilgili çalışmaları olan ünlü sosyal bilimcilerin yapmış olduğu Anadolu yerleşim adlarının sınıflandırmasına yer verilmiştir. Yerleşim adlarının Anadolu'da değişmesinin doğal bir süreç halinde gelişmesinin yanı sıra emperyalizmin yerleşim adlarına olan etkisi ile Rusya, Bulgaristan ve Yunanistan gibi ülkelerin Türk yerleşim yerlerinin adlarını nasıl bir yaklaşımla değiştirdiği ortaya konulmuştur. Genel çerçevede bu olay ve olgular ile Türkleşme döneminde Anadolu ve İzmir'in yerleşim adlarının değişme serüveninin karşılaştırmalı bir şekilde farkları belirtilmektedir. Modern dönemde yerleşim adlarına bakış açısının daha bilimsel hal alması göz önüne alınarak Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet dönemlerinde yerleşim adlarına bakış açısının ne denli olduğu gösterilmek istenilmiştir. Tüm bunların ışığında yerleşim adlarının çok yönlü bir yapıya sahip olduğu; siyasi, tarihi, coğrafi, dilsel, sosyolojik ve psikolojik gibi yapısı hasebiyle özgün bir bilim dalıdır. Anahtar kelimeler; Yerleşim adları, Tarih, Emperyalizm, İnterdisipliner, Anadolu, İzmir, Türkleşme.