Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA İLKSÖZ
Danışman: NİLGÜN ÖZÇAKAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Aile sağlığı merkezlerine başvuran erişkinlerde Covid-19 korkusunun umutsuzluk ve psikolojik iyi oluş düzeyi ile ilişkisinin saptanması Yöntem: Kesitsel analitik tipte olan çalışmamız İzmir il merkezinde Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı merkezlerinde yapılmıştır. Araştırmanın evreni 20.866 kişidir. Evreni bilinen örneklem hesabına göre çalışmaya en az 378 kişi alınması hedeflenmiş ve aile sağlığı merkezlerine başvuran 18 yaş üstü 383 kişi gönüllülük çerçevesinde çalışmaya dahil edilmiştir. Etik kurul ve kurum izinleri alındıktan sonra veriler Nisan 2021 tarihinde toplanmıştır. Katılımcılara sosyodemografik veri formu, Covid-19 Korkusu Ölçeği, Beck Umutsuzluk Ölçeği ile Psikolojik İyi Oluş Ölçeği uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin değerlendirilmesinde ve analizinde IBM SPSS 24.0 programı kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel değerlendirilmesinde p<0,05 anlamlı olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan bireylerin yaşlarının ortalaması 39,37±16,117 olup (min 18 ve maks 79), %65,3'ü kadındı. Katılımcıların Covid-19 Korkusu Ölçeği puan ortalaması 19,52±5,942 olarak bulunmuştur. Covid-19 Korkusu Ölçeği puanları karşılaştırıldığında kadınların, çocuğu olanların, boşanmış/dul ve evli olanların, herhangi bir işte çalışmayanların, geliri giderinden az olanların, bilinen hastalığı olanların, alkol kullananların, evde 65 yaş üstü veya kronik hastalığı olan bireylerle yaşayanların Covid-19 korkusu daha yüksek saptanmış olup p değerinin 0,05'ten küçük olması nedeniyle bu sonuçlar anlamlıdır. 18-25 yaş arasındaki bireylerin, 26-64 yaş arasındakilere göre Covid-19 Korkusu anlamlı düşük saptanmıştır. 45-64 yaş arasındaki bireylerin, 26-44 yaş arasındaki bireylere göre Covid-19 Korkusu anlamlı olarak yüksek saptanmıştır. Katılımcıların Beck Umutsuzluk Ölçeği puan ortalaması 6,77±5,134 olarak bulunmuştur. Geliri giderinden az olanların, sigara ve alkol kullananların, pandemi öncesine göre sigara kullanımı artanların, Covid-19 tanısı alanların, Covid-19 nedeniyle hastanede yatarak tedavi alanların umutsuzluk puanı anlamlı ölçüde yüksek saptanmıştır. Katılımcıların Psikolojik İyi Oluş Ölçeği puan ortalaması 42,11±9,321 olarak bulunmuştur. Evli olanların, sigara içmeyenlerin, Covid-19 nedeniyle hastanede yatarak tedavi almayanların Psikolojik İyi Oluş puanı daha yüksek saptanmıştır. Yapılan korelasyon analizlerinde Covid-19 Korkusu ile Umutsuzluk pozitif yönde zayıf düzeyde ilişkili bulunmuştur. (p<0,05 , r=0,108) Covid-19 Korkusu ile Psikolojik İyi Oluş arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Umutsuzluk ile Psikolojik İyi Oluş arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. (p<0,05 , r=-0,607) Sonuç: Araştırmada orta düzeyde Covid-19 korkusu, hafif düzeyde umutsuzluk saptanmıştır. Yapılan analizlerde Covid-19 korkusunun umutsuzluk ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Covid-19 pandemisi sürecinde birey ve toplumun ruh sağlığı göz ardı edilemeyecek bir şekilde etkilenmiştir. Korkunun farklı türde ruh sağlığı sorunları için bir tetikleyici olduğunu gösteren çalışmalar bulunmakta olup yaptığımız çalışma da bunu desteklemektedir. Küresel boyutta insan yaşamını her yönden etkileyen Covid-19 pandemi döneminde ruh sağlığı üzerinde çalışmalar yapılmasının bu salgın döneminde ve daha sonra olabilecek salgın dönemlerinde ortaya çıkabilecek psikolojik sorunların aşılmasında yardımcı olacağı düşünülmektedir. Bu bilgiler ışığında, Covid-19 korkusu ile ilgili değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesi önem kazanmaktadır. Korkunun yol açtığı psikolojik sonuçları ve salgının etkilerini azaltmak için koruyucu müdahale programlarının çeşitlendirilerek hayata geçirilmesi ve var olan uygulamaların da ciddiyetle takip edilmesi gerekmektedir. Bu noktada her yaş grubunun kendi ihtiyaçları göz önüne alınarak psikolojik dayanıklılıklarını ve başa çıkma becerilerini artırmaya yönelik eğitimlerle destek sağlanmasının yararlı olacağı düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Covid-19 korkusu, umutsuzluk, psikolojik iyi oluş