MULTİPL SKLEROZLU BİREYLERDE FARKLI İKİLİ GÖREV KOŞULLARI ALTINDA DENGE, YÜRÜYÜŞ, KOL SALINIMI VE SEZGİSEL POSTÜRAL AYARLAMALARIN DEĞERLENDİRİLMESİ VE DÜŞMELERLE İLİŞKİSİNİN İNCELENMESİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZUHAL ABASIYANIK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Özge Ertekin
Eş Danışman: Turhan Kahraman
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı farklı düzeylerde dizabiliteye sahip multipl sklerozlu (MS'li) bireylerde ikili ve tekli görev koşullarında denge, yürüme, kol salınımları ve yürüyüşü başlatma sırasındaki sezgisel postüral ayarlamaların değerlendirilmesi ve ikili görev koşulları ile düşme, düşme korkusu, bilişsel işleme hızı, algılanan ikili görev zorluğu ve yorgunluk ile ilişkisinin incelenmesidir. Çalışmaya 19'u hafif dizabiliteli, 19'u orta-şiddetli dizabiliteli 38 MS'li birey ve 19 sağlıklı kontrol dahil edildi. Yürüme ve denge testleri bilişsel bir görev olmadan (tekli görev), yedişer geriye sayma görevi ve kelime türetme görevi ile birlikte olmak üzere üç koşul altında gerçekleştirildi. Postüral salınım, uzaysal-zamansal yürüyüş parametreleri, yürüyüşü başlatma ve kol salınımları giyilebilir hareket sensörleri ile ölçüldü. Manyetik rezonans görüntülemede (MRG) lezyon varlığı, düşme öyküsü, düşme korkusu, bilişsel işleme hızı, algılanan ikili görev zorlukları ve yorgunluk değerlendirildi. Postüral kontrol (salınım alanı ve jerk), çift destek fazı, adım süresi ve yürüyüş değişkenliği üzerinde anlamlı grup x koşul etkileşimi bulundu. Orta-şiddetli dizabilite grubu, iki ikili görev koşulunda da diğer gruplara ve tekli göreve göre önemli ölçüde daha kötü postüral kontrol ve yürüyüş parametrelerine sahipti. Hafif dizabiliteye sahip grup tüm değerlendirmelerde sağlıklı kontrol grubuna benzer sonuçlar gösterdi, ancak sağlıklı kontrol grubundan farklı olarak ikili görev koşullarında yürüme parametrelerinde tekli göreve göre bozulma saptandı. Kol salınımı ve yürüyüşü başlatmada grup ve koşul etkisi bulunmadı. Düşme korkusu, düşme sayısı ve algılanan ikili görev zorlukları, MS'li bireylerde ikili görev yürüme ve denge parametreleri ile anlamlı korelasyon gösterdi. MRG'de lezyonu olan ve olmayan bireylerin ikili görev performansında fark bulunmadı. Sonuç olarak çalışmamızda, dizabilite düzeyinin ikili görev denge ve yürüme performansını etkileyebileceği gösterildi. Bununla birlikte, hafif dizabiliteye sahip MS'li bireylerde bile ikili görev koşulları altında yürüme parametrelerinde kötüleşme saptandı. Bu düşüş, günlük yaşamda ikili görev zorluklarına ve düşme gibi istenmeyen olaylara yol açabilir. Kol salınımı ve yürüyüş başlatma, MS'li bireylerde ikili görev değerlendirmesi için duyarlı parametreler olmayabilir.