Orta asya Türk mitolojisi motiflerinin popüler dünyadaki görsel izlekleri


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İLKCAN İRDELP

Danışman: MEHMET KORKUT ÖZTEKİN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Mitoloji, toplumların tabiatı ve evreni anlamak üzerine geliştirdikleri bir düşünce sistemidir. Bilginin ve verinin mitolojik inançlar üzerinden nesiller arası aktarımı ile mitoloji ait olduğu toplumların belleği ve aynası haline gelmiştir. İlkel topluluklarda mitolojik düşünce yaşamın temel gereksinimlerine karşılıklar bulmak adına geliştirilmiş olsa da medeniyetlerin değişip gelişmesi ile mitolojide toplum gereksinimlerine bağlı olarak değişip gelişmeye devam etmiştir. Zaman içerisinde mitolojik motifler ve inanışlar kimi zaman unutulmuş veya değişime uğramış kimi zamansa inanç özelliğini kaybederek kültürel birer değer olarak günümüze kadar ulaşmıştır. Görsel kullanımı mitolojinin aktarım yolları arasında uygulanan metotlardan bir tanesidir. Geçmişte olduğu gibi bugün de görsel dille üretilen popüler dünya eserleri mitolojik anlatılar içermektedir. Araştırma içerisinde popüler dünya kavramı kimi zaman popüler kültüre mâl olarak geniş kitlelere ulaşan kimi zamansa ulaşılması amaçlanan topluluklar arasında popülerlik kazanan nesne, fikir, düşünce, eser gibi farklı olguları kapsama amacıyla bir bulgu olarak kullanılmıştır. Türk mitolojisi motifleri ile temellenen Berzah Games'in piyasaya sürdüğü Uruz Er Kişinin Geri Dönüşü isimli oyun, TRT tarafından yayımlanan Kökler belgeseli, Bartu Bölükbaşı ve Can Evrenol gibi sanatçılar tarafından üretilen eserler, görmüş oldukları ilgi ve kazanmış oldukları başarılar ile popüler dünya eserleri arasında yer almaktadır. Dördüncü bölümde araştırma kapsamında edinilen bilgiler ışığında çizgi roman dilinde resimlenen Ak Ana, Kayra Han, Ürüng Ayın Toyon ve Kübey Hatun illüstrasyonları, kaya resimlerinden esinlenilerek hazırlanan "Hem Yer Hem Gök" ve "Su", "Ateş", "Toprak" serileri okuyucuya sunulmuştur.