Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, Atatürk İlkeleri ve İnkilap Tarihi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERVET ARSLAN
Danışman: FEVZİ ÇAKMAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Cumhuriyetin ilanıyla birlikte başlatılan ulus devlet inşa sürecinde eğitim politikaları en önemli araçlardan birisi olmuştur. Bu dönemde gerçekleştirilen inkılaplar ile eğitim alanı köklü bir şekilde yeniden yapılandırılmıştır. Bu dönem eğitim yaklaşımında laiklik ve milliyetçilik prensipleri esas alınmıştır. Atatürk'ün vefatından sonra 1945'li yıllara kadar İsmet İnönü tarafından da uygulanan bu politikalarda, dünyada esen liberal rüzgârların etkisini Türkiye'de göstermesi ile gevşeme olmuştur. 1950'de Demokrat Parti'nin (DP) iktidara gelmesinden sonra toplumsal tabanın beklentilerini karşılama eğilimi ve uluslararası münasebetlerde girilen ilişkilerin etkisiyle, eğitim politikalarında değişim yaşanmıştır. 1960 askeri darbesinden sonra Türk siyasi hayatında yaşanılan siyasi istikrarsızlıklar, hızla derinleşen ideolojik kamplaşmalar doğal olarak eğitim alanını da olumsuz etkilemiştir. Bu durum 1971 askeri muhtırasından sonra da devam etmiş, hükümetler ise uzun ömürlü olamamıştır. Bütün bu kamplaşma ve istikrasızlık içerisinde 1975 yılında Birinci Milliyetçi Cephe Hükümeti (MC) kurulmuştur. Türkiye'de sağ ve muhafazakâr tabanın oyları ile iktidar olan Milliyetçi Cephe, eğitim politikalarını belirlemesinde, zamanın şartları Türkiye'nin sosyo-ekonomik koşulları, dış münasebetler ve temel ihtiyaçlar kadar oy tabanının beklentileri de etkili olmuştur. Bu bağlamda hükümet ortaklarının MC Hükümetleri döneminde eğitim sisteminin nasıl olacağı hakkındaki görüşleri, konuya açıklık getirmektedir. Buna göre, Alpaslan Türkeş: "Eğitmin vaz geçilmez karakteri milli olmasıdır." derken Süleyman Demirel: "Eğitimin milli, kültürün milli, ahlakın milli olmasına, milli karakterin muhafazasına önem veriyoruz" demektedir. Necmettin Erbakan ise, ilkokulun birinci sınıfından yüksek tahsilin son sınıfına kadar yaygın olan maddeci zihniyetin aksine ahlaki ve manevi bir şekilde yetiştirilmelerini savunmuştur. Bu üç görüşün bir araya gelmesiyle koalisyon protokolünde eğitim alanında uygulanacak prensipler belirlenmiştir. Bu prensiplerde ön plana çıkan ise, maneviyatçılığa ve milliğe yapılan vurgudur. Prensiplerdeki maneviyatçı vurgunun icraattaki yansıması ise, yaklaşık 3 yıl 9 aylık MC Hükümetleri döneminde açılan 230 İmam Hatip Lisesi (İHL) ve Ortaokullarda din ve ahlak dersinin zorunlu hale getirilmesidir. İHL sayısının çoğaltılmasının önemli bir nedeni, CHP'nin temsil ettiği sola ve komünistlere karşı koyabilecek kadroları yetiştirmektir. Dönemin sosyo- ekonomik koşulları dikkate alındığında eğitim alanında rasyonel adımlarda atılır. Yükseköğretimin yaygınlaştırılması amacıyla öğrenci alımına başlanan Yaygın Yüksek Öğretim Kurumu (YAYKUR) bu adımlardan birisidir. 1975 yılında Elazığ Fırat Üniversitesi, Samsun 19 Mayıs Üniversitesi, Bursa Uludağ Üniversitesi, Konya Selçuk Üniversiteleri kurulur. Bu dönemde çalışan kesimlerin eğitim haklarını kullanabilmeleri için açılan akşam ortaokulları ile akşam liseleri önemli bir gelişmedir. Yine kız çocukların eğitimi yanında onların üretime de katkı sunabilmelerine imkân hazırlayan pratik kız sanat okulları açılır. Böylelikle kızların çalışma hayatına katılmaları desteklenmiştir. Meslek eğitiminde yaşanılan bir diğer önemli gelişme ise, okul sanayi işbirliğinin temelleri, meslek lisesinde okuyanlara işletmelerde staj yapma hakkı verilerek atılmıştır. Yapmış olduğumuz bu çalışmada MC Hükümetleri döneminde eğitim alanında yaşanılan gelişmeler ele alınmıştır. Konunun daha iyi anlaşılabilmesi açısından MC Hükümetlerine kadar gelen süreçte Cumhuriyet dönemi eğitim politikaları ana hatları ile değerlendirilerek konuya tarihsel bir arka plan oluşturulmuş, bu arka plan çerçevesinde MC Hükümetlerinin eğitim meselesine yaklaşımları, bu yaklaşımlar izdüşümünde ortaya koydukları programlar ve icraatları bütün boyutları ile değerlendirilmiştir. Bu bağlamda dönemin sosyo- ekonomik koşulları da göz önünde bulundurularak, MC hükümetlerinin bu konuda elde edilen başarılar ve başarısızlıklar irdelenmiştir Anahtar Kelimeler: Milliyetçi Cephe, Milliyetçi Cephe Hükümetleri, Milli Eğitim Politikaları, Cumhuriyet Dönemi Eğitim.