Yenilenen ders müfredatlarında yer alan on kök değer eğitimi hakkında tarih öğretmenlerinin görüşleri


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZİYA NAKİBOĞLU

Danışman: ERDAL ASLAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmanın temel amacı, 2018 yılından itibaren Tarih Dersi Programlarında yer verilen On Kök Değer Eğitimi hakkında, Lise Tarih öğretmenlerinin görüşlerini araştırmaktır. Araştırmada 2021-2022 eğitim öğretim yılında (Türkiye'nin üç büyük şehrinden birinin kuzey ilçelerinden birinde) MEB'e (Milli Eğitim Bakanlığı) bağlı okullarda görev yapan lise tarih öğretmenleri ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklem seçiminde tabakalı örnekleme yöntemi kullanılarak 5 lise türünde toplam 11 okulda çalışılmıştır. Veriler maksimum çeşitlilik (cinsiyet, mesleki kıdem, edebiyat ya da eğitim fakültesi mezunu olma vs.) örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenen 20 tarih öğretmeninden toplanmıştır. Araştırmada nitel veri toplama araçlarından "yarı yapılandırılmış görüşme formu" kullanılmıştır. Lise tarih öğretmenlerine yönelik olan yarı yapılandırılmış görüşme formu uzman görüşüne sunularak hazırlanmıştır. Öğretmenlerle yapılan görüşmeler 20.05.2022 ile 17.06.2022 tarihleri arasında tamamlanmıştır. Görüşme sonuncunda elde edilen nitel verilerin analizinde ise betimsel analiz ve içerik analizi yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmanın öne çıkan bulguları şu şekildedir: Araştırma da elde edilen en çarpıcı sonuç katılımcı öğretmenlerin tamamına yakınının ders programlarında On Kök Değer Eğitimi'nin varlığından haberdar olmadığıdır. Ancak öğretmenler on kök değer eğitimine yer verilmesinin uygun olduğunu, çünkü tarih dersinin buna uygun olduğunu ve bu değerlerden birçoğunu öğrencilere zaten kazandırdıklarını ve bu konuda büyük çoğunluğu hizmet içi eğitim almalarının gerektiğini düşünmektedir. Öğretmenlerin yaptığı On Kök Değer'in hiyerarşik sıralamasında ilk sırada adalet değeri yer alırken, tarih dersinin öğrenciye öncelikle kazandırabileceğini düşündükleri değer ise vatanseverliktir. Başta empati olmak üzere farklı değerlerin de programda yer alması gerektiğini de düşünmektedirler. Öğretmenler konuların On Kök Değer Eğitimi'ne uygun olduğunu, kitabın ise kısmen uygun olduğunu düşünmektedir. Öğretmenlerin yarısından fazlası ders öncesi hazırlık süreçlerinin olmadığını ve kök değerleri kısmen kazandırdığını düşünmektedir. Sınavlarda değer eğitimine yönelik sorulara da yer verilmesi gerektiğini düşünmektedir. Öğretmenler On Kök Değer Eğitimi'nin toplumun tümü tarafından benimsenmiş ulusal bir politika haline gelmemesini bu eğitimde yaşanan sorunların temeli olduğunu düşünmektedir. Öğretmen görüşleri doğrultusunda MEB'in koordinesinde tavandan tabana kadar tüm yöneticilerin, yerel yönetimlerin, ulusal yayın organlarının, okul aile birliklerinin ve okulların topyekûn içinde yer aldığı örtük bir ulusal kök değer eğitimi programının uygulanması kök değer aktarımını başarılı ve kalıcı kılabilir. Anahtar Kelimeler: On Kök Değer Eğitimi, Değerler Eğitimi, Tarih Öğretmeni