Akut Epstein-Barr virüsü enfeksiyonu tanısında farklı testyöntemlerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERFU TUFAN
Danışman: Özgür Appak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, çocuk hastalarda akut Epstein–Barr virüsü (EBV) enfeksiyonu tanısında kullanılan kemilüminesans mikropartikül immünoassay (CMIA), enzim bağlantılı floresan assay (ELFA) ve indirekt floresan antikor (IFA) yöntemleri arasındaki tanısal uyumun değerlendirilmesi; serolojik bulguların klinik veriler ve avidite sonuçlarıyla birlikte yorumlanması amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 16.02.2023–30.06.2025 tarihleri arasında akut EBV enfeksiyonu şüphesi ile değerlendirilen 99 pediatrik hastaya ait serum örneği dahil edildi. Örnekler CMIA ve ELFA yöntemleri ile analiz edilirken, IFA doğrulayıcı yaklaşım olarak uygulandı. Anti-VCA IgM, anti-VCA/EA IgG ve anti-EBNA IgG sonuçları karşılaştırıldı; yöntemler arası uyum Cohen's κ ve prevalans ve yanlılığa göre ayarlanmış kappa (PABAK) ile değerlendirildi. Klinik veriler ve avidite sonuçları serolojik evrelemede destekleyici olarak kullanıldı. Bulgular: Anti-VCA IgM analizinde CMIA ve ELFA'nın IFA ile gözlenen uyumu %90,9 bulundu. Belirsiz anti-VCA IgM sonuçları yöntemler arası uyumu sınırlayan temel faktör olarak değerlendirildi. Belirsiz sonuçlar dışlandığında CMIA–IFA uyumu mükemmel (κ=0,850), ELFA–IFA uyumu ise iyi düzeyde (κ=0,648) bulundu. Anti-VCA IgG parametresinde ELFA, erken humoral yanıt ile ilişkili ek antijen içeriği sayesinde CMIA'ya göre daha yüksek pozitiflik oranı gösterdi. Avidite analizi ve IFA değerlendirmesi, özellikle atipik serolojik paternlerin yorumlanmasında tamamlayıcı katkı sağladı. Sonuç: Otomatize sistemler, tipik akut EBV enfeksiyonu paternlerinin saptanmasında yüksek uyum göstermekle birlikte, antijen kompozisyonu ve analitik eşik farklılıkları serolojik evrelemeyi etkileyebilmektedir. Özellikle sınırda anti-VCA IgM reaktivitelerinde klinik bulgular, avidite analizi ve doğrulayıcı yöntemlerin birlikte değerlendirilmesi daha güvenilir serolojik yorum sağlayabilir. CMIA yüksek örnek hacmine sahip laboratuvarlarda avantaj sağlarken, ELFA yöntemi erken dönem antikor yanıtlarının değerlendirilmesinde yararlı bir alternatif olabilir. Anahtar Kelimeler: Epstein-Barr virüsü, EBV serolojisi, CMIA, ELFA, IFA, tanısal uyum