Bilgisayarlı Tomografi Anjiyografisiyle Karotisteki Stenoz Derecesi ve Plak Kompozisyonunun Otomatik Olarak Belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İSMAİL ÖZSOYKAL
Danışman: Ayşegül Yurt
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İskemik hastalıklarla ilgili risk değerlendirmesinde ve tedavi yöntemlerinin belirlenmesinde damarlardaki stenoz derecesinin yanı sıra stenozu yaratan aterosklerotik plağa ait kompozisyon ve morfoloji bilgisi de önem taşımaktadır. Bu çalışmada, karotis atardamar stenozlarının değerlendirildiği Bilgisayarlı Tomografi (BT) anjiyografi uygulamalarında doğru tanıyı destekleyecek ve hata payını azaltacak bir fantom ve yazılım geliştirilmesi amaçlandı. Bu amaç doğrultusunda BT'de karotis atardamarına ve plak bileşenlerine ait radyolojik özellikleri temsil edecek örnekler üç boyutlu (3B) yazıcıyla elde edildi. Daha sonra, hasta görüntülerinden yola çıkarak, geometrik ve radyolojik özellikler bakımından ilgili dokularla eşdeğer özelliklere sahip bir Karotis Atardamar Fantomu tasarlandı ve 3B yazıcı ile üretildi. Bu fantoma ait stenoz ve plak bileşenlerine dayalı bilgiler referans veri olarak kaydedildi. Diğer yandan, damar ve plak segmentasyonunu yaparak stenoz ve plak kompozisyonu bilgilerini otomatik olarak üreten MATLAB tabanlı bir yazılım geliştirildi. Otomatik yazılım Karotis Atardamar Fantomuna ait BT görüntüleri üzerinde test edildikten sonra hasta arşivinden seçilen klinik görüntülere (n=95) uygulandı. Klinik görüntüler üzerinden üretilen stenoz ve plak kompozisyonu verileri, rutin radyolojik değerlendirme sırasında raporlanan verilerle karşılaştırıldı. Her iki veri grubuna ait bulgulara bakıldığında internal karotis atardamarı (İKA) ve eksternal karotis atardamarı (EKA) için ortalama mutlak fark değerleri sırasıyla %3,5(±5) ve %10(±23) olarak bulunmuştur. Bulgu grupları arasında gerçekleştirilen Mann Whitney U testleri sonucunda İKA için her iki grup arasında anlamlı farklılık bulunmazken EKA için her iki grup arasında anlamlı fark bulunmuştur. Diğer yandan, klinik raporlarda belirtilen farklı plak tipleri (kalsifik, mixed ve soft) ile yazılımın hesapladığı yağ oranı verileri arasında gerçekleştirilen Anova testi, yağ oranı değerlerinde farklı plak tipleri arasında anlamlı farklılıklar olduğunu göstermiştir. Bu bulgular, özellikle İKA yerleşimli stenozlarda otomatik yazılımın klinik bulgulara oldukça yakın sonuçlar ürettiğini göstermektedir. Bu nedenle, araştırmamızda yenilikçi yöntemler kullanılarak elde edilen karotis atardamarına ait fantom ve otomatik damar analizi yazılımının BT anjiyografi uygulamaları için referans bir bilgi oluşturup doğru tanıyı destekleyeceği düşünülmektedir.