Takayasu arteriti tanılı hastalarda bazal kardiyovasküler değerlendirme ve prognoz ilişkisi: Retrospektif çalışma
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASLI ŞAHİN KAHLEOĞULLARI
Danışman: Gökçe Kenar Artın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Takayasu arteriti (TA), büyük damarları tutan kronik, inflamatuvar bir vaskülittir ve uzun dönemde ciddi kardiyovasküler komplikasyonlara yol açabilmektedir. Kardiyovasküler hastalıklar bu hasta grubunda morbidite ve mortalitenin en önemli nedenlerindendir. Çalışmamızda, TA hastalarının uzun dönem kardiyovasküler prognozunu değerlendirmek, majör advers kardiyovasküler olay (MAKO) gelişimi ile ilişkili risk faktörlerini ortaya koymak ve özellikle tanı anındaki risk profillerinin prognostik değerini araştırmak amaçlanmıştır. Materyal ve Metod: Ocak 2000 – Mart 2025 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi'nde takip edilen 136 TA hastasından dahil edilme kriterlerini karşılayan 90 hasta retrospektif olarak değerlendirildi. Tanı anındaki klinik, laboratuvar, elektrokardiyografi (EKG), transtorasik ekokardiyografi (TTE) ve görüntüleme bulguları kaydedildi. Hastalar uzun dönem takip edilerek; kalp yetmezliği (KY) gelişimi, tüm nedenlere bağlı mortalite, MAKO [kardiyovasküler mortalite, nonfatal miyokard infarktüsü (MI), nonfatal iskemik inme (SVO), koroner revaskülarizasyon (perkütan koroner girişim veya koroner arter bypass cerrahisi) gerektiren koroner arter hastalığı (KAH) ve evre C veya evre D kalp yetersizliği] gelişimi analiz edildi. Bulgular: Hastaların %88,9'u kadın olup ortalama tanı yaşı 39,8 yıl idi. İzlem süresi medyan 97 ay olarak hesaplandı. Son vizit verilerinde hipertansiyon %75,6, SVO %14,4, MI/KAH %22,2, evre C–D KY %18,9 oranında görüldü. Tüm nedenlere bağlı mortalite %14,4, kardiyovasküler mortalite %6,7 olarak saptandı. Hastaların %32,5'inde izlem süresinde MAKO gelişti. MAKO ile ilişkili olarak ileri tanı yaşı, hipertansiyon, sigara öyküsü ve trigliserid yüksekliği öne çıktı. Ayrıca Framingham risk skoru MAKO için bağımsız bir belirteç olarak bulundu. EKG'de majör değişiklikler ve TTE'de yapısal kardiyak hasar MAKO ile ilişkili bulunsa da çok değişkenli analizlerde anlamlılığa ulaşmadı. Sonuç: Bu çalışma, TA hastalarında tanı anındaki kardiyovasküler risk faktörlerinin uzun dönem prognozla ilişkisini değerlendiren ilk serilerden biridir. Bulgular, hipertansiyon ve sigara gibi klasik risk faktörlerinin değerlendirildiği Framingham risk skorunun prognostik değer taşıdığını göstermektedir. Ayrıca, literatürde ilk kez kalp yetersizliği 2022 AHA/ACC/HFSA kalp yetmezliği kılavuzunun evrelerine göre sınıflandırılmış ve pre-kalp yetmezliği oranının yüksekliği ortaya konmuştur. Çok değişkenli analizlerde istatistiksel anlamlılığa ulaşmamış olsa da bazal EKG ve TTE verilerinin (özellikle majör değişiklikler ve yapısal kardiyak hasar) prognostik açıdan yol gösterici olabileceği görülmüştür. Sonuçlarımız, TA hastalarında erken dönemde kapsamlı kardiyovasküler risk değerlendirmesi yapılması ve agresif risk faktörü kontrolü gerektiğini vurgulamaktadır. Anahtar Kelimeler: Takayasu arteriti, majör advers kardiyovasküler olay, hipertansiyon, kalp yetersizliği, Framingham risk skoru, mortalite.