Yurt dışında yaşayan Türk çocukları için hazırlanmış Türkçe ve Türk kültürü kitaplarının söz varlığı açısından incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA KAÇAN ŞENER
Danışman: KUTHAN KAHRAMANTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, yurt dışında yaşayan Türk çocuklarına Türkçe öğretimi için hazırlanmış ders kitaplarının okuma metinlerinde söz varlığı ögelerinden hangi atasözleri, deyimler, ikilemeler ve kalıp sözlerin bulunduğunu ve bunların ne sıklıkla aktarıldığını belirlemek amaçlanmıştır. Çalışmada ifade edilen temel amaç kapsamında; Türkçe ve Türk Kültürü ders kitaplarında yer alan okuma metinlerinde işlenen kalıplaşmış sözlerin (atasözleri, deyimler, ikilemeler ve kalıp sözler) sıklık dizinini, bunların kitap seviyelerine ve temalarına göre dağılımını tespit etmek amaçlanmıştır. Çalışmanın ifade edilen amaçları çerçevesinde araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Çalışmanın veri kaynağını Türkçe ve Türk Kültürü 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7. ve 8. seviye ders kitapları oluşturmaktadır. Çalışmada Türk Dil Kurumunun çevrimiçi sözlükleri ve yazım kılavuzu esas kabul edilmiştir. Araştırmanın verilerini analiz etmek için içerik analizi ve betimsel istatistiki yöntemlerden frekans ve yüzde hesaplama kullanılmıştır. Kuramsal çerçeve bölümünde konuyla ilgili temel kavramlara yer verilmiş, Türkçe ve Türk Kültürü dersi ve programı anlatılmış, milli ve kişisel söz varlığı gibi kavramlar ele alınmıştır. Türkçe ve Türk Kültürü ders kitaplarındaki okuma metinlerinde yer alan atasözleri, deyimler, ikilemeler ve kalıp sözler belirlenip, seviye ve temalara göre dağılımları tablolar halinde gösterilmiştir. Çalışma sonucunda Türkçe ve Türk Kültürü kitaplarındaki söz varlığının seviyelere göre artış gösterdiği, bu konuda yalnızca deyimlerin söz varlığı ile benzerlik taşıdığı, atasözleri, ikilemeler ve kalıp sözlerde seviyelere göre artışın görülmediği, kalıp sözler ve ikilemelerin seviyelere göre dağılımının düzensiz olduğu, atasözlerine ise yalnızca üç seviyede yer verildiği tespit edilmiştir. Söz varlığının temalara göre dağılımının düzenli olduğu, temalar arasında büyük farklılıklar olmadığı görülmüş ancak atasözleri, deyimler, ikilemeler ve kalıp sözlerde durumun böyle olmadığı, kimi temalarda ikilemeler, kimilerinde ise kalıp sözler konusunda yığılma olduğu ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Türkçe ve Türk Kültürü, yurt dışı, söz varlığı.