Okul yöneticilerinin kullandıkları örgütsel güç kaynakları ile öğretmenlerin örgütsel muhalefet davranışları arasındaki ilişki
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YÜKSEL ADAK
Danışman: SEMİHA ŞAHİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, okul yöneticilerinin kullandıkları örgütsel güç kaynakları ile öğretmenlerin sergiledikleri örgütsel muhalefet davranışları arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Araştırma nicel araştırma deseni olan ilişkisel tarama modelinde tasarlanmıştır. Araştırma evrenini, 2021-2022 Eğitim-Öğretim yılında İzmir ili Buca ilçesindeki 29 kamu ortaokullunda görev yapan 1455 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemi ise İzmir ili Buca ilçesindeki kamu ortaokullarında görev yapan, tabakalı ve seçkisiz örnekleme yöntemiyle evreni temsil eden oranda seçilen 321 öğretmenden oluşmuştur. Araştırmada verilerin toplanması amacıyla katılımcılarla ilgili demografik bilgilerin yer aldığı kişisel bilgi formu, Altınkurt ve Yılmaz'ın (2013) geliştirdikleri "Okullarda Örgütsel Güç Ölçeği" ve Ergün ve Çelik'in (2018) geliştirdikleri "Örgütsel Muhalefet Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen veriler SPSS 28.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen verilerin analizinin yapılmasında standart sapma, aritmetik ortalama, yüzde, frekans gibi istatistik tekniklerinin yanı sıra değişkenler arasındaki farkın belirlenmesinde t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Örgütsel güç kaynakları ile örgütsel muhalefet davranışları arasındaki ilişkiyi belirlemek için Pearson korelasyon analizi, örgütsel güç kaynaklarının örgütsel muhalefet davranışlarını ne düzeyde yordadığını belirlemek için ise hiyerarşik regresyon analizi tekniği uygulanmıştır. Araştırma sonuna göre okul yöneticileri en çok uzmanlık gücünü daha sonra ise sırasıyla yasal gücü, ödül gücünü, karizma gücünü ve zorlayıcı gücü kullanmaktadır. Okul yöneticilerinin kullandıkları güç kaynakları öğretmenlerin cinsiyet, mesleki kıdem, sendika üyeliği, okul büyüklüğü, yöneticilerin mesleki kıdem ve öğrenim durumu değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermektedir. Ancak okul yöneticilerinin kullandıkları örgütsel güç kaynakları öğretmenlerin yaş, branş, okuldaki hizmet süresi ve öğrenim durumu değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Öğretmenlerin örgütsel muhalefet toplam puanının yüksek düzeyde olduğu ve örgütsel muhalefet stratejileri arasından en çok dikey muhalefeti daha sonra yatay muhalefeti en az ise dışa aktarılmış muhalefeti tercih ettiği tespit edilmiştir. Öğretmenlerin sergiledikleri örgütsel muhalefet davranışları öğretmenlerin cinsiyet, yaş, mesleki kıdem ve sendika üyeliği değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermesine rağmen öğretmenlerin branş ve öğrenim durumu değişkenlerinin yanı sıra okul büyüklüğü, okul yöneticilerinin hizmet süresi ve öğrenim durumu değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Yapılan Pearson korelasyon analizine göre yasal güç ile dikey, yatay ve dışa aktarılmış muhalefet; ödül gücü ile yatay muhalefet; zorlayıcı güç ile dikey muhalefet; uzmanlık gücü ile dikey ve yatay muhalefet; karizma gücü ile dikey, yatay ve dışa aktarılmış muhalefet arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Yapılan hiyerarşik regresyon analizi sonucuna göre ise okul yöneticilerinin kullandıkları karizma gücü ve zorlayıcı gücün dikey muhalefet, uzmanlık gücünün yatay muhalefet, yasal gücün ise dışa aktarılmış muhalefet üzerinde anlamlı birer yordayıcı olduğu görülmüştür.